کتابخانه ایرانشناسی مجلس Islamic Consultative Assembly

این وبلاگ شامل معرفی کتابخانه، شکل گیری ومعرفی مجموعه آن است

نشریات چاپ مطبعه مجلس

 

تهیه و تنظیم : هما افراسیابی

 

         

 

          همانگونه که ذکر شد این چاپخانه ابتدا برای چاپ روزنامه مجلس به کار افتاد، ولی در سال های بعدی به چاپ کارهای مطبوعاتی دیگر و کتاب و جزوه نیز پرداخت .  از جمله نشریاتی که در این چاپخانه به چاپ رسیده است، می توان این عناوین را نام برد:

 

1-    روزنامه مجلس: اولین روزنامه ای بود که بعد از مشروطیت امتیاز انتشار گرفت و توانست از سد ممیزی عبور کند.  این روزنامه دو ماه پس از افتتاح مجلس شروع به کار کرد( سال اول، شماره اول: 8 شوال 1324 قمری ) تا مشروح مذاکرات مجلس را ثبت کند و آن را به اطلاع عموم برساند.  در ابتدا میرزا یحیی دولت آبادی تلاش کرد امتیاز این روزنامه را بگیرد، اما به سبب کارشکنی های درباریان امتیاز به او داده نشد، بلکه به دستور شاه این  امتیاز به  میرزا محسن ، داماد سید عبدالله و برادر صدرالعلماء داده شد.  سپس مدیریت آن به میرزا محمد صادق طباطبائی واگذار شد.  این روزنامه با دستخط مظفرالدین شاه شروع به کار کرد.  شاه در قسمتی از این فرمان خطاب به صدراعظم نوشه است : «... چون روزنامه موسومه به مجلس که اجازه طبع آن داده شده است، اول روزنامه ای است که در هر گونه مطالب مفیده راجع به خیر عامه و مصالح امور ملکیه و ملیه و حفظ شرایط دولت خواهی به آزادی قلم مخصوص و ممتاز خواهد بود و لازم است در تحت نظر و صوابدید شخصی باشد که جامع اطلاعات علمیه و شرعیه و سیاسیه و درستی و دیانت او کاملا معلوم و مشهور باشد، بنابراین به موجب این دستخط مبارک، جزئی و کلی این امر مهم را ... به جناب آقا میرزا محسن مجتهد سلمه الله مرحمت فرمودیم ».  با این که امتیاز این روزنامه به سید محسن داده شد، اما از شماره اول آن را سید صادق طباطبائی سرپرستی کرد و سردبیری اش را ادیب الممالک فراهانی به عهده گرفت.  در دوره  دوم مجلس تا اولتیماتوم روسیه که سید صادق به نمایندگی مجلس درآمده بود، مسوولیت این روزنامه را سید یحیی کاشانی  که از مقاله نویسان برجسته روزنامه حبل المتین به شمار می رفت به عهده گرفت.  مندرجات این روزنامه را مذاکرات یومیه مجلس شورای ملی، اخبار ولایات و تلگرافها و چند اعلان تشکیل داده است.  روزنامه مجلس پس از به توپ بستن مجلس مرتب منتشر می شد و پس از فرار مدیران آن از ایران نیز انتشار یافت.  ولی این بار مدیریت و سردبیری آن به عهده مرحوم شیخ یحیی کاشانی واگذار شد

        این روزنامه از جمله روزنامه هائی بود که خوانندگان بی شماری داشت و به دلیل        استقبال مردم تیراژ چاپ آن گاهی به هفت الی ده هزار نسخه می رسید.  محل      دفتر روزنامه، خیابان ناصریه و سپس خیابان لاله زار، نمره ۱۷ ذکر شده است.           این روزنامه در پنج دوره به این ترتیب منتشر شده است:

                  سال اول در 222 شماره (۸ شوال 1324 – اول ذی القعده 1325 )

                  سال دوم در 154 شماره (2ذی القعده 1325–  22جمادی الاولی1326)

                  سال سوم در 146 شماره (3رجب 1327 – 30 رجب 1328)

                  سال چهارم در ۱۵۰ شماره (18شعبان 1328 – 28 شعبان 1329)

                  سال پنجم در 92 شماره (29 شعبان 1329 – 27 جمادی الآخر 1330)

شماره های ۱ تا 48 سال اول در مطبعه خورشید و مابقی در مطبعه مجلس به چاپ رسیده است.

        با انتشار شماره 92 سال پنجم، حیات پنج ساله روزنامه مجلس که از پربارترین نشریات عصر مشروطه است، به پایان می رسد.

 

2-    روزنامه تمدن : به صاحب امتیازی و نویسندگی میرزا رضا خان مدبرالممالک هرندی در تهران تاسیس گردید .  شماره اول آن در تاریخ 17 ذی الحجه 1324 قمری = سوم آذر 1284 شمسی  در چاپخانه خورشید چاپ شد. محل ادارهء روزنامه ابتدا در چاپخانه خورشید و از شماره ۶ به بعد در چاپخانه مجلس بود.  از 28 رمضان 1325 قمری به خیابان لاله زار و در سال چهارم به خیابان ناصریه منتقل شد.  محل تک فروشی آن کتابخانه شرافت بود.  از شماره ۶ (28 محرم 1325 قمری) در ۴ صفحه به قطع رحلی در چاپخانه سربی مجلس چاپ شده است.  روزنامه تمدن تا شماره 58 در چاپخانه مجلس و از شماره 59 مورخ یکشنبه 26 صفر 1326 قمری در چاپخانه فاروس به چاپ رسید.  آخرین شماره دوره اول آن به تاریخ 11 جمادی الاول 1326 قمری یعنی 12 روز قبل از به توپ بستن مجلس و فرار آزادیخواهان که منتهی به تعطیل روزنامه شده است، منتشر شده است.  بنابراین در دوره اول تمدن 94 شماره منتشر شده که در چاپخانه خورشید و مجلس به چاپ رسیده است.

 

          ۳- کاشف اسرار: به مدیریت ابوالقاسم پروردین ملقب به مویدالشریعه گیلانی تاسیس و در         سال 1295 شمسی منتشر شده است.  در عنوان روزنامه کاشف اسرار به این شکل           معرفی شده است: « در این روزنامه از حوادث داخله و خارجه و سیاست مدن و اصلاح        ملکیه و علوم وتاریخ و فلاحت نوشته می شود.» شماره های منتشر شده این روزنامه در       مطبعه های مختلف به چاپ رسیده است، آنچه مشاهده گردیده است شماره ۷ (سال      اول) که در تاریخ 13 ذی الحجه برابر با 21 عقرب  ]آبان[ 1331 در مطبعه مجلس       چاپ گردیده است.

 

۳- مجله ممات و حیات : به مدیریت کاشف السلطنه ، پرنس دوچای کاشف و اولین پرورش دهنده بوته های چای در ایران، تاسیس و شماره اول آن در ۶۰ صفحه به قطع وزیری با حروف سربی در چاپخانه مجلس، چاپ و در تاریخ رمضان 1340 قمری = اردیبهشت 1301 شمسی منتشر شد.  این مجله به صورت رساله ای است که درباره فوائد راه آهن در ایران نوشته شده است.  از این مجله بیش از یک شماره منتشر نشد. 

 

4-    مجله دنیای امروز: به مسئولیت هـ. بازیل تاسیس و شماره اول آن در 32 صفحه به قطع وزیری با حروف سربی در چاپخانه مجلس چاپ و در تاریخ 1341 قمری = 26 اردیبهشت 1301 شمسی منتشر شد.  طرز انتشار مجله هفتگی بود.  محل اداره آن خیابان علاءالدوله بود.  مجله دنیای امروز مجله ای علمی  است و مقالات آن  مشتمل بر مقالات اجتماعی، اخلاقی، ادبی و جغرافیایی است.  از این مجله تا شماره ۶ در دست است.

 

5-    مجله ندای قدس: به مدیریت حسین قدس تاسیس شد و شماره اول آن در 82 صفحه به قطع وزیری و با چاپ سربی در چاپخانه سعادت چاپ و در تاریخ ربیع الاول 1344 قمری = مهر 1304 شمسی منتشر شد.  از مجله ندای قدس بیش از ۹ شماره منتشر نشد و به شماره ۸ و ۹ ، آبان و آذر 1305 شمسی ختم شد.  ندای قدس در چاپخانه های مختلف تهران از جمله چاپخانه مجلس و سعادت چاپ شده و مجموعه صفحات آن 798 صفحه است.  شماره ۸ و ۹ این مجله به طور یقین در چاپخانه مجلس به چاپ رسیده است.  محل اداره مجله تا شماره هفتم در خیابان ناصریه، کوچه دکتر منصور، پلاک 31 بود و از شماره ۷ به بعد به خیابان نگارستان، جنب مجلس انتقال یافته است.  مندرجات مجله ندای قدس عبارت از مطالب مختلف تاریخی، ادبی، اخلاقی است.  ندای قدس در 80 الی 100 صفحه منتشر می شد و موضوعات گوناگون اخلاقی، ادبی، اجتماعی و تاریخی را عرضه می کرد.

 

6-    مجله آینده: مدیریت مجله را دکتر محمود افشار برعهده داشت.  پس از تصویب امتیاز آن در تاریخ 1344 قمری (تیرماه 1304 شمسی = 1925 میلادی) ، شماره اول در 72 صفحه به قطع وزیری  با حروف سربی در چاپخانه مجلس به چاپ رسید.  این مجله، نشریه ای سیاسی، ادبی بود و در مدت دو سال یعنی از تیرماه 1304 شمسی تا اسفند ماه 1306 شمسی، 24 شماره منتشر شد و پس از شهریور ماه 1320 شمسی تعطیل شد.

 

7-    مجله شیر و خورشید سرخ:  این مجله از انتشارات جمعیت شیر و خورشید سرخ و مدیر مسئول آن علی محمد خان اویسی است.   شماره اول آن درسال 1304 در 44 صفحه به قطع رقعی و با حروف سربی در چاپخانه مجلس به چاپ رسید .  اداره مرکزی مجله درخیابان ناصرخسرو بود.

 

8-    مجله مذاکرات مجلس: این مجله توسط اداره کارپردازی مجلس شورا در آذرماه 1305 شمسی در تهران منتشر شد.  مندرجات آن شامل مذاکرات مجلس است.  مدیران این مجله امیر جاهد (مدیر سالنامه پارس)، محمد هاشمی (نماینده کرمان و مدیر روزنامه بیداری) بودند.  این مجله با حروف سربی و به قطع وزیری در چاپخانه مجلس به چاپ می رسید.  این مجله اکنون نیز منتشر می شود.

 

9-    مجله رسمی: به مدیریت علی صادقی و به دستور وزارت دادگستری در تهران تاسیس و از اول خرداد 1307 شمسی منتشر شده است.  این مجله ، همان روزنامه رسمی دولت بود.  در ابتدا هفته ای ۳ شماره (تا اواخر سال 1307 شمسی) و بعد روزانه ، تا سال 1320 شمسی نزدیک به 13 سال تمام به استثناء ایام تعطیل رسمی مرتب منتشر می گردید.  مندرجات مجله رسمی برطبق ماده ۶ قانون مدنی عبارت از لوایح، قوانین، تصویب نامه های رسمی دولتی، آیین نامه و بخشنامه و آگهی های محاکم و ثبت اسناد و غیره بود.  چاپ  این مجله ابتدا در چاپخانه مجلس و بعد به چاپخانه مجله رسمی وزارت دادگستری انتقال یافت.

 

10-       مجله اطاق تجارت: مدیر مسئول این نشریه عباس مسعودی (مدیر روزنامه اطلاعات) بود .  شماره اول آن در 15 آبان ماه 1308 شمسی منتشر شد.  این شماره به ضمیمه صفحات آگهی آن 56 صفحه بود و در قطع وزیری و باچاپ سربی انتشار یافت.  این مجله تا دو سال ماهی یک شماره و از آبان 1310 شمسی ماهی دو شماره و در مجموعه تا آخر سال 1310 شمسی 34 شماره منتشر شد و از آن پس نیز چند سال انتشار یافت.  در این دوره مجله اطاق تجارت هر نوبت در ۵۶ صفحه به قطع رحلی که قسمتی از صفحات اول و آخر آن مخصوص آگهی بود با چاپ سربی در چاپخانه مجلس چاپ و منتشر شده است.  دفتر مجله، خیابان لاله زار کوچه برکن بود.  مندرجات آن مطالب مختلف مربوط به تجارت و تصمیمات و مذاکرات اتاق های تجارت تهران و شهرستانها بود. 

 

11-       مجله ایران امروز: این مجله به مدیریت محمد حجازی تاسیس گردید.  شماره اول آن در 24 اسفند 1317 شمسی چاپ و توزیع گردید.  این مجله از نفیس ترین و زیباترین مجلاتی بود که تا سال 1320 شمسی در ایران انتشار یافته است.  مطالب نشریه علاوه بر مطالب متنوع و مباحث علمی و ادبی و تاریخی، از حیث قطع صفحات و گراورهای زیبا و قشنگ و کاغذ خوب همپای نشریات خارجی آن دوره  است.  در این مجله ذکری از هفتگی یا ماهانه بودن آن نیست.  اما از تاریخ شماره های آن معلوم می شود که غیرمرتب منتشر می شده است.  چنانچه در مدت یک سال و اندی بیش از ۶ شماره از آن منتشر نشده است، اما عنوان آن ماهیانه بوده است.  مجله معمولا در ۵۴ صفحه به قطع رحلی کوچک و در هر شماره چند صفحه ضمیمه نیز مخصوص درج آگهی داشته است.  پشت جلد مجله، در هر شماره تصویر یکی از ابنیه های قدیم و جدید یا یکی از مناظر زیبای ایران چاپ می شده است.  این مجله نشریه کمیسیون مطبوعات پرورش افکار ایران بوده است  که ریاست کمیسیون را حجازی بر عهده داشته است.  چاپ تمام شماره های این مجله در چاپخانه مجلس صورت گرفته است.  

 

   + کتابخانه ایرانشناسی مجلس ; ۱:٢٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٢/۳٠
    پيام هاي ديگران ()

فهرست کتابها و جزوه های چاپ مطبعه مجلس[1]

 

تهیه و تنظیم : هما افراسیابی

         

 

-- کلیات ملکم/ میرزا ملکم خان ناظم الدوله، باقدام هاشم ربیع زاده .١٣٢۵ق. =1286.  ٢۶٠ص.: عکس.

          شامل: رساله اصول تمدن -- حرف غریب -- رساله غیبیه -- رفیق و وزیر -- شیخ و وزیر   پولیتکهای دولتی -- تنظیم لشکر و مجلس اداره -- سیاحی گوید -- توفیق امانت -- جزو       ثانی -- اصول آدمیت -- اصول مذهب دیوانیان.

-- قضا و شهادات و محاکمات حقوقی ابدی اسلامی/ تالیف و تفسیر اسدالله مجتهد خارقانی .    ١٣٣۴ق. = ١٢٩۴.  ٢٨٠ص.

-- حکمت سقراط و افلاطون/ ترجمه و نگارش محمد علی فروغی.  1336ق. = 1297.

--  راپرتهای رئیس کل پست راجع به ماموریت هیئت نمایندگان مختار دولت ایران در هفتمین      کنگره اتحاد پستی بین المللی در مادرید سنه ١٩٢٠/ تنظیم رئیس کل پست   ایران  ١٩٢۱؟م . = ١٣٠٠.  ۶٨ص.

-- دفتر اطلاعات پارلمانی / دائره قوانین مطبوعات (اداره تقنینیه).  ١٣٠١.

-- قوانین موضوعه دوره چهارم تقنینیه .  ١٣٠١.  ١ج. (صفحه شمار گوناگون)

          شامل: عهدنامه بین دولتین ایران و چین -- قانون تشکیلات وزارت مالیه -- قانون امتیاز    معادن نفط [نفت] شمال -- عهد نامه بین دولتین ایران و افغانستان -- عهدنامه بین        دولتین ایران و روس -- عضویت مملکت ایران در جامعه ملل -- لاحیه اختیارات بکمیسیون   عدلیه -- عهدنامه بین دولتین ایران و اتازونی -- قانون شورای عالی معارف -- الحاق آب     کوه رنگ بزاینده رود -- تجدید مدت اقامت مامورین سیاسی -- قانون راجع به مستمری و    حقوق اعضاء ادارات دولتی -- اصلاح قانونی در مواد 1 و 5 امتیاز نفت شمال -- قانون حق           الارض  و حق الماء طواحین -- قانون منع صدور پوست بره -- قانون اصلاحات اصلیه قرارداد          پستی بین المللی مادرید -- قانون مالیات کتیرا -- قانون موقت امتحان حکام و صاحبان         مناصب و اجزاء و مستخدمین عدلیه -- قانون استخدام و حدود اختیارات دکتر میلسپو     تبعه امریکا برای ریاست کلی مالیه ایران -- قانون شهریه ها -- قانون الحاق ابرقویه به یزد -- اصلاح قانونی در کنترات رئیس کل مالیه -- قانون رسیدگی بشکایات از احکام صادره از محاضر شرعیه -- قانون  تعیین مجازات اداری -- قانون راجع بتاسیس محاکم     صلح -- قانون کنترات مستخدمین بلژیکی -- تفسیر قانونی در مواد 2 و 3 و 4 قانون       شهریه ها -- قانون استخدام هشت نفر متخصص مالیه -- استخدام مستر هال امریکایی     -- استخدام دکتر زبان برای بلدیه -- الحاق خلجستان بقم -- قانون دو ماده مصوبه --         شرایط اساسی کنترات مستخدمین خارجه -- قانون استخدام مستر جونس -- قانون           موقت هیئت منصفه -- قانون استخدام کشوری -- منع خروج طلا و نقره -- کنترات دکتر   ویلهلم -- کنترات سه نفر معلم -- فصل سوم عهدنامه -- امتیاز کبریت سازی آذربایجان --    قرارداد تجارتی ایران و مصر -- قانون استعمال البسه وطنی -- قانون اداره خزانه داری --          قانون تمدید هیئت منصفه -- قانون امتیاز خاک سرخ -- قانون ثبت اسناد -- قانون      استخدام قضات عدلیه -- قانون کنترات مسپو ادژیر -- قانون نسخ قانون ثبت اسناد --           قانون تجدید قانون 25 دلو 1300 -- قانون راجع باشخاصی که مال غیر را انتقال می دهند -- قانون راجع به تقسیم محاکم ابتدائی -- قانون شرایط اساسی امتیاز نفت شمال --       قانون اجرای ماده 38 -- قانون اصلاح قانون اول جدی 1301 -- قانون شرایط اساسی      امتیاز نفت -- قانون استخدام دکتر ژوزف منار -- قانون اجازه تشکیل کمیسیون -- قانون    تجدید کنترات مسیو پرنی -- اعتبار تعمیر سد جاجرود -- قرضه در وجه مهاجرین گیلان --       بودجه مجلس شورای ملی (نه ماهه تخاقوی ئیل) -- تسلیم قراولخانه گذر لوطی صالح به مسجد جنب آن -- مستمری برای ورثه مرحوم بنان السلطان -- استقراض یک میلیون       دولار مساعده -- مستمری برای ورثه مرحوم میرموسی خان -- اعتبار برای مصارف         انتخابات.

-- اخلاق اجتماعی ، یا ، دانش افزا/ محمد علی طهرانی.  1302؟.  158ص

-- پیوسته فرهنگ پارسی/ صادقخان امیری ادیب الممالک؛ بدستیاری علی تقی فسا علاء        السلطان.  1302.

-- مجموعه قوانین - عهدنامه ها - کنتراتها - امتیازات - خلاصه تصویبات مالی - خلاصه تصمیمات و مطالب متفرقه مصوبه مجلس شورای ملی در چهار دوره تقنینیه از ... 1324 الی ...        1341قمری ... 1285 --- 1302 شمسی، به ضمیمه فرمان مشروطیت - قانون      اساسی و متمم آن (باستثنای قوانین موقتی مصوبه کمیسیون های پارلمانی سه دوره        تقنینیه ... ) . 1302؟.  1ج.  (شماره گذاری گوناگون)

-- تیره بختان/ ویکتور هوگو؛ ترجمه یوسف اعتصام الملک.  1303.  379ص.

-- قوانین موضوعه و مسائل مصوبه دوره پنجم تقنینیه .1303؟.  500، 2ص.

-- مجموعه قوانین موضوعه و مصوبات دوره پنجم تقنینیه.  1303ش.  289ص.

-- قوانین موقتی مصوبه کمیسیون عدلیه مجلس شورای ملی در دوره های تقنینیه دوم و سوم           و چهارم. 1303؟.  397، 32ص.

-- مجموعه مصوبات مجلس شورای ملی در چهار دوره تقنینیه (اول - دوم - سوم - چهارم)،       باستثنای قوانین موقتی مصوبه کمیسیون های پارلمانی عدلیه.  1303؟.  3، 17،   710،   ۸ص.

-- اردیبهشت / اثر خامه یحیی دولت آبادی .-- تهران: شرکت حیوه، 1304. (مطبعه        مجلس).  168ص.

-- بت پرستی و مسیحیت کنونی: ترجمه عقاید الوثنیه فی الدیانه النصرانیه)/ مولف محمد طاهر          التنیر البیروتی، مترجم میرزا رضا شریعتمدار دامغانی .-- تهران؟: کتابخانه شرق، 1304          . (تهران: مطبعه مجلس).  188ص.

-- بدایع العروض در علم شعر فارسی/ تصنیف بدایع نگار مهدی خان لاهوتی، به سعی و اهتمام          علی ملهمی.  1304.  31ص.

-- حکمت سقراط/ بقلم افلاطون؛ ترجمه و نگارش محمد علیخان فروغی.  1304.  257ص.

-- خلنامه کوهی/ اثر ح. کوهی کرمانی مدیر نسیم صبا.— تهران: نسیم صبا، 1304.  34ص.

-- داستان خونین: داستانیست تاریخی و عشقی بصورت نمایشی .../ تالیف و نگارش    عبدالرحیم خلخالی .  1304.  69ص.

          عنوان دیگر: نمایش داستان خونین، یا، سرگذشت برمکیان.

-- دیوان قصاید و مقطعات  حکیم ناصر خسرو؛ بضمیمه، روشنائی نامه و سعادتنامه و رساله ای           بنثر/ تصحیح نصرالله تقوی؛ با فهرست اعلام و تعلیقات ؛ مقدمه در شرح حال و عقاید و           کتب حکیم بقلم تقی زاده؛ باهتمام و تصحیح مجتبی مینوی.—طهران: کتابخانه طهران،  1304-1307.   هفدهم، 694ص.: مصور، نمونه.

-- فقه، یا، حقوق اسلام : دوره اول مخصوص مدارس متوسطه/ تالیف و تصنیف میرعماد نقیب    زاده طباطبائی (مشایخ).  1344ق. = 1304.  155ص.: مصور.

-- قانون مجازات عمومی.  1304. 80ص.

          این قانون در تاریخ بیست و سوم دی ماه 1304 شمسی به تصویب مجلس شورای         اسلامی رسیده است.

-- کلید استقلال اقتصادی ایران/ تالیف احمد متین دفتری .  1304.  197ص.: جدول.

-- بدایع الحکمه/ من تصنیفات اللاهوتی (مهدی ابن مصطفی الحسینی التفرشی الملقب به     بدایع نگار و المتخلص بلاهوتی). 1345ق. = 1305.  93ص.

          به ضمیمه ابیاتی از مولف که به اهتمام میرزا علی ملهمی همراه کتاب منتشر شده     است.

          عربی.

-- تاریخ شاهنشاهی... رضا شاه پهلوی، یا ، علل و نتیجه نهضت عمومی ملی آبان ماه 1304   بافتخار دقایق سعادت بار نهضت/ مولف عبدالله امیرطهماسب.  1305.  6، 728ص.:       مصور، نمونه، جدول.

-- حل المسائل حسابی دوره دوم بجهه دو سال اول مدارس متوسطه موافق آخرین پرگرام        وزارت معارف/ تالیف باقر (رهنما).  1305.  160ص: جدول.

-- خونبهای ایران، یا، عشق و شکیبائی/ نگارش علی اصغر شریف . 1305. 

-- داستان شهرناز: داستان ادبی، اخلاقی و تاریخی/ اثر خامه یحیی دولت آبادی.  1305.  258  ص.: مصور، نقاشی (سیاه و سفید)

-- دستور زبان فارسی دوره دوم جدید مخصوص شاگردان سال پنجم و ششم مدارس ابتدائی/   تالیف عبدالعظیم قریب .   1305.  150ص.

-- شاهنشاهنامه پهلوی/ تالیف نوبخت.  ۱۳۰۵۲ج.

-- شرکت کل نفت ایران: اساسنامه قدیم و جدید شرکت نامه- صورت امتیاز وضعیات.  1305.  63ص. 

-- فهرست کتابخانه مجلس، 1305-1344.  ؟؟۱۳.

-- قوانین موضوعه و مسائل مصوبه دوره پنجم تقنینیه: مجموعه قوانین مصوبه دوره پنجم تقنینیه مجلس شورای ملی.  ۱۳۰۵؟.  ۸، ۴۹۹، ۲ص.

-- مثنوی حبیب و رباب/ نظام وفا.  1305.  47ص.

-- نظامنامه تلفن تحت الارضی طهران/ شرکت کل تلفن ایران.  1305.  16ص.

-- همای و همایون / نگارش علی اصغر شریف.  ۱۳۰۵ش.  ۸۳ص.

-- ایران باستان، یا، تاریخ ایران از زمان بسیار قدیم تا انقراض دولت ساسانی با دو ضمیمه و دو   نقشه و ۲۷ گراور/ تالیف حسن پیرنیا (مشیرالدوله).  ۱۳۰۶۸، ۵۶۶ص.: مصور،       جدول،           نمونه، عکس.

-- بیست و دومین راپرت رئیس کل مالیه ایران راجع بسه ماهه دی - بهمن و اسفند 1306.

- - روضه الانوار/ کمال الدین ابوالعطاء محمود بن علی بن محمود خواجوی کرمانی، مصحح         حسین مسرور.-- تهران: حسین کوهی کرمانی، ۱۳۰۶.   س، ۱۰۰ص.

-- مثنوی حبیب و رباب/ اثر نظام وفا.  1306.  48ص.

-- آثار الشیعه الامامیه.../ تالیف عبدالعزیز جواهر کلام؛ ترجمه علی جواهر الکلام.  تهران: وزارت          معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه، 1307 .  221، ۹ص.

          شامل جزء چهارم از بیست جزء کتاب.

-- اصول علمی علم تربیت با منضمات آن : شامل قوانین و نظامنامه های راجعه بمعارف و         کارکنان آن/ تالیف عیسی صدیق.-- تهران: کمیسیون معارف، ۱۳۰۷. ح، ۳۹۱ص.: نمونه

-- بیست مقاله قزوینی: مقالات ادبی و تاریخی میرزا محمد خان بن عبدالوهاب قزوینی/ مقدمه و خلاصه مندرجات بزبان انگلیسی از قلم دینشاه جی جی باهای ایرانی، باهتمام     پورداود، عباس اقبال.-- بمبئی: انجمن زرتشتیان ایرانی بمبئی، 1307-1313.   ۲ج.:   نمونه .-- (سلسله انتشارات انجمن زرتشتیان ایرانی بمبئی)

-- حافظ تشریح/ تالیف عبدالحسین هژیر.  ۱۳۰۷۲۳۰ص.

-- خطوط برجسته داستانهای ایران قدیم با ذکر مدارک و نتیجه سنجش و استنباطات/ تالیف     حسن پیرنیا.  ۱۳۰۷۴، د، ۱۶۷ص.: جدول.

          عنوان دیگر: داستانهای ایران قدیم: متمم ایران باستانی

-- میش و بره/ تالیف علیقلی هزارجریبی.  ۱۳۰۷۴۹ص.

-- ایران قدیم، یا، تاریخ مختصر ایران تا انقراض ساسانیان/ تالیف حسن پیرنیا       (مشیرالدوله).  ۱۳۰۸۲۸۵، [ل]ص.: مصور، عکسر، 3 نقشه (تا شده، رنگی)، نمونه

-- رهنمای شوهر جوان در مرحله ازدواج/ تالیف استال، ترجمه هدایت الله          سهراب.  1308.  201ص.  1ص. تصویر.

-- فیض روح القدس (در دین مسیح)/ حسین کاشف الدوله همایونفر.  1347ق. = 1308.  105  ص.

-- کلیله و دمنه/ ترجمه و نگارش نصرالله بن محمد بن عبدالحمید منشی؛ باهتمام و تصحیح و    حواشی عبدالعظیم گرکانی.  1308.  مز، 322ص.

-- مقاله ای تاریخی و انتقادی در باب نسخه نفثه المصود تالیف نورالدین محمد منشی/ از محمد           قزوینی، باهتمام عباس اقبال.  1308.  1ج. (صفحه شمار گوناگون): مصور، نقشه (تا        شده).

          نقشه مندرج در بخش مربوط به اردوکشی نادرشاه خط سیر اردوی نادرشاه به     هندوستان و خط سیر رضاقلی میرزا را ترسیم می کند.

          فارسی – عربی

-- از پرویز تا چنگیز : استیلای عرب تا ایلغار مغول در ایران/ حسن تقی زاده.  1309.  78ص.

-- تاریخ تمدن قدیم ایران/ تالیف فوستل دوکولانژ؛ ترجمه نصرالله فلسفی.  1309.  518ص.

-- تاریخ رم/ تالیف آلبر ماله، ژول ایزاک، ترجمه میرزا غلامحسین خان زیرکزاده. -- تهران: کمیسیون معارف، مطبعه مجلس، 1309.   375ص.: مصور، نقشه، جدول.

          عنوان اصلی: Histoire romaine.

          این کتاب، جلد دوم از دوره چند جلدی تاریخ عمومی عالم از نویسنده است.

-- دختر عقاب = L'aiglonne / تالیف آرتور برند، ترجمه حاجب.  1309.  2ج.

-- دوره توپخانه/ ترجمه سلطان بهارمست.-- تهران: مدارس کل نظام، مطبعه مجلس، 1309      .  264ص.: جدول.-- (نشریات مدارس نظام).  چاپ دوم.

-- سفلیس و مختصات انتشار آن در ایران/ تالیف س. دوبشان.-- تهران: مریضخانه شوروی،        1309.   31ص.

-- شب پنجشنبه فلسفه حرمت ربا: بیانات حضرت حجه الاسلام و المسلمین آقای شریعت      سنگلجی/ روئین مبشری.  ١٣٠٩.  ٣٣ص.

-- یادداشت راجع بتریاک ایران/ بتوسط د.و.ماک کرماک، بمعانت محمد عامری، موسس   خان.  ؟131.  53ص.: جدول.

-- دستور تعلیم الف با (برای تذکار خاطر آموزگاران)/ تالیف مهدی قلی هدایت.  ]؟131[ . 149    ص.

-- امثال و حکم/ تالیف علی اکبر دهخدا.  1310.  4ج.

-- ایران قدیم، یا، تاریخ مختصر ایران تا انقراض ساسانیان با 16 گراور و 3 نقشه/ تالیف حسن     پیرنیا (مشیرالدوله).-- [ویرایش 3؟].-- طهران" شرکت محدود طبع کتاب، مطبعه مجلس،        1310.  ح، 241، [ل] ص.: مصور، 3 نقشه تاشده، رنگی، نمونه، عکس.

-- جغرافیای مفصل ایران/ مسعود کیهان.  1310-1311.  3ج.: مصور، جدول، نقشه.

          ج.1. طبیعی -- ج.2. سیاسی -- ج.3. اقتصادی.

-- رساله در تشکیلات جامعه ملل و مقصودی که از آن در نظر است/ دارالانشاء جامعه ملل؛       ترجمه از نسخه منطبعه در ژنو در سال 1929.  1310.  113ص.

          عنوان به فرانسه: Le secretariat de la societe des nations.  les fints et l'organisation de la  Societe des nations

-- سیر حکمت در اروپا/ نگارش محمدعلی فروغی.  1310.

          عنوان دیگر : گفتار دکارت: گفتار در روش درست راه بردن عقل.

 

-- شناسنامه منازل آقایان نمایندگان عظام مجلس شورای ملی که در آغاز هر سه ماه از طرف   اداره مباشرت مجلس برای آگهی طبع و توزیع میشود...   1310 .  23ص.

-- طیران قلم دربارهء فلاحت ایران/ زیاد خان عادل خان.  1931م. = 1310.  47ص.

-- گاهنامه 1310ش. = 1349-1350ق. = 1931-1932م./ تالیف جلال الدین        طهرانی.  ؟؟13.  240ص.: مصور، نقشه.

          همراه با " طبقات الامم" تالیف قاضی ابوالقاسم صاعد بن احمد بن صاعد اندلسی؛        ترجمه جلال الدین طهرانی، چاپ 1309 و همراه با " شرح حال چندین نفر از علماء    ریاضی " در حواشی صفحات متن تقویم مختصر مستشرقین: ص. 116-156

-- مثنوی پیر و جوان/ نصیرالدین محمد.  1310.  44ص.

-- مرزبان نامه/ تالیف مرزبان بن رستم بن شروین؛ اصلاح سعدالدین الوراوینی؛ بتصحیح و          تحشیه محمد ابن عبدالوهاب قزوینی، نصرالله تقوی.  تهران: کتابخانه تهران، مطبعه   مجلس، 1310.  کد، 320،xi ص.

-- نظامنامه موقتی هواپیمائی اطلاعات مصوب مرداد 1310/ وزارت جنگ، ارگان حرب کل قشون.  1310.  2ج. در یک مجلد: جدول.

-- یادداشت های خسرو اول انوشیروان: ترجمه از کتاب تجارب الامم ابن مسکویه که وی از اصل          کارنامه خسرو نقل کرده است/ رحیم زاده صفوی.  1310.  26ص.

-- آئین بزرگی/ دادبه پارسی؛ ترجمه ذبیح بهروز.  1311.  50ص.

-- ایران باستان، یا، تاریخ مفتصل ایران قدیم/ تالیف حسن پیرنیا (مشیرالدوله). 1311-1313.:    مصور (بخشی رنگی)، نقشه (رنگی)، جدول، نمونه، عکس.

-- تاریخ قرون وسطی یا جنگ صد ساله/ آلبر ماله؛ ترجمه عبدالحسین هژیر.  1311. 

-- خاندان نوبختی/ تالیف عباس اقبال.  ۱۳۱۱.  یو ، ۲۹۷ص.، ۱ برگ شجره نامه.

          ص.ع. به فرانسه: Les Nawbakht

-- دیوان حکیم فرخی سیستانی/ بجمع و تصحیح علی عبدالرسولی.  1311.  ید، 8، 447ص.

-- قانون و آئین نامه گذرنامه.-- تهران: وزارت امور خارجه، چاپخانه مجلس، 1311.  15، 12، 24   ص.

          پشت جلدبه فرانسه: Passeport: loi et reglement

          فارسی - فرانسه

-- قوای سری: جاسوسی ممالک مختلفه در جنگ بین المللی و قبل از آن/ تالیف و. نیکلائی؛   ترجمه شرف الدین قهرمانی.  1311.  219ص.

-- نامه تنسر هیربندان هیربذ اردشیر پاپکان به جشنسف شاه و شاهزاده پذشخوارگر    (فدشوارگر) بنقل از نسخ خطیو مقابله با چاپ دارمستتر بضمیمه دیباچه و حواشی و          توضیحات بسعی و تحقیق مجتبی مینوی.  1311.  مب, 82ص.

          این نامه توسط ابن مقفع از پهلوی به عربی ترجمه شده و ابن اسفندیار نیز آن را از         عربی به فارسی ترجمه نموده و در کتاب تاریخ طبرستان خویش ذکر کرده است.

          صفحه عنوان به انگلیسی: Tansar's epistle to Goshnasp

          عنوان روی جلد: نامه تنسر به گشنسپ رساله ایست درباره اوضاع سیاسی و   اجتماعی و اداری و دینی ایران در دوره ساسانیان ...

-- اخبار برامکه / باهتمام و تصحیح و مقدمه تاریخی و ادبی عبدالعظیم گرکانی.  1312. رع، 97، ۳ص.

          عنوان روی جلد: تاریخ برامکه

-- اخلاق ایران باستان/ دین شاه ایرانی (سلیستر).  1312.  ۱۰۰ص.

-- اعتماد بنفس/ از سموئیل سمایلز؛ ترجمه علی دشتی.  1312.  226ص.

          کتاب از متن عربی آن " سر النحاح" بفارسی ترجمه شده است.

          طبع سوم.

-- بیان الادیان: در شرح ادیان و مذاهب جاهلی و اسلامی که در سال 485 هجری تالیف شده/ تالیف ابوالمعالی محمد الحسینی العلوی؛ بتصحیح عباس اقبال.  1312.  یج، 66ص.

-- تاریخ جهانگشای؛ از روی نسخه مصححه محمد قزوین منطبعه در لیدن و نسخه دیگری .../    تالیف علاءالدین عطا ملک بن بهاءالدین محمد بن محمد الجوینی؛ بسعی جلال الدین        طهرانی.  1312.  3ج: مصور، نمونه.

          عناوین دیگر: تاریخ جهانگشای جوینی، جهانگشای جوینی.

-- حدود العالم من المشرق الی المغرب در جغرافیای عمومی که بسال 372 هجری تالیف شده          و بسال 656 تحریر گشته از روی نسخه عکسی تومانسکی که بارتلد مستشرق روس    در لنین گراد بطبع رسانیده/ بتصحیح و اهتمام جلال الدین طهرانی.  1352ق. = 1312  .  149ص.

-- دیوان قصائد و غزلیات فارسی و عربی ادیب پیشاوری؛ بجمع و تحشیه و تعلیقات علی           عبدالرسولی.  1312. 24، 295، 2ص.: تصویر

          ص.ع. به فرانسه: Recueil de poesies persanes et arabes

-- سرودهای مدارس/ علینقی وزیری.  1312.

-- کلمات قصار/ لعلی بن ابی طالب امیرالمومنین (ع) = اندرزهای نغز حضرت امیرالمومنین علی          بن ابی طالب سلام الله علیه = Maximes d'Ali/ ترجمه بفارسی و فرانسه نگارش ا.ع.    سپهر (مورخ الدوله).  1312 = 1934.  12، 106ص.

          عربی - فارسی - فرانسه

-- گاهنامه 1312 = 1351-1352ق./ تالیف جلال الدین طهرانی.  ؟؟13.  160، 179ص.

          این کتاب علاوه بر مشخصات آسمانی حاوی مقاله راجع به معرفی اصفهان است و        ضمیمه آن جلد دوم کتاب تاریخ جهانگشای جوینی در تاریخ خوارزمشاهیان می باشد

-- محاسن اصفهان/ تالیف مفضل بن سعد بن الحسین المافروخی الاصفهانی؛ تصدی لتصحیحه           و طبعه و نشره جلال الدین الحسین الطهرانی.  1352ق. = 1312.  د، 142، 56ص.:         نمونه.

          بضمیمه " رساله الارشاد فی احوال الصاحب الکافی اسمعیل بن عباد"/ لابی القاسم     احمدبن محمد الحسنی الحسینی القوبائی الاصفهانی.

-- مرصادالعباد من المبداء الی المعاد/ تالیف ابوبکر عبدالله بن محمدبن شاهاور الاسدی معروف بشیخ نجم الدین رازی؛ بسعی و اهتمام حسین الحسینی النعمه اللهی ملقب بشمس    العرفاء.  1352ق. = 1312.  312ص

-- نصیحتنامه معروف به قابوس نامه ... از روی نسخه قدیمی معتبر که در تاریخ 750 هجری       نوشته شده .../ تالیف امیر عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن    زیار؛ با مقدمه و حواشی بقلم سعید نفیسی.  1312.  مو، 291، 28ص.: نمونه.

          پشت جلد به فرانسه: Le Nasihat namah.. connu sous le titre de Kabous namah

 

-- تاریخ برامکه/ مولف نامعلوم؛ با مقدمه مفصل و مبسوط بقلم عبدالعظیم قریب   گرکانی.  1313.  79، 200ص.

-- تاریخچه نادرشاه/ تالیف و. مینورسکی؛ ترجمه رشید یاسمی.  1313.  134ص.

          این کتابچه صورت نخستین یک مقاله ای است که برای درج در دایره المعارف اسلامی     نوشته شده است.

-- تاریخ قرن نوزدهم (معاصر)/ آلبر ماله فرانسوی، ترجمه حسین خان فرهودی.  1313. 

-- تاریخ قم/ تالیف حسن بن محمد بن حسن قمی؛ ترجمه حسن بن علی بن حسن بن           عبدالملک قمی؛ تصحیح و تحشیه جلال الدین طهرانی.  1313.  351ص.

          بانضمام فهرست اعلام و اماکن.

-- تبصره العوام فی معرفه مقالات الانام/ منسوب به سید مرتضی بن داعی حسنی رازی؛         بتصحیح عباس اقبال. -- طهران: امین التجار اصفهانی، مطبعه مجلس، 1313.  ی،         295ص.

-- تیسفون: نمایش فیلم/ تندرکیا.  1313.  205ص.، 1ص. تصویر

-- چنگیز خان/ هارلد لمب امریکایی؛ ترجمه رشید یاسمی.  1313.  247ص.

-- خلاصه شاهنامه فردوسی/ بانتخاب محمدعلی فروغی ( ذکاءالملک).-- طهران: وزارت معارف،           1313.  850ص.

-- دلائل السداد در قواعد فقه و اجتهاد/ از تصنیفات محمد سنگلجی.  1353ق. = 1313.

-- زندگانی مانی: خطابه ای که در تاریخ بهمن ماه 1313 در دانشکده معقول و منقول از طرف     آقای ملک الشعراء بهار ایراد گردیده است.  1313.  50ص.

-- فرماندهی خداوند جنگ سپهبد فردوسی/ احمد بهارمست.  1313.  306ص.: مصور، نقشه.

-- فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار.  1313-1318. (جلد ۱ – ۲، چاپخانه مجلس)

-- فهرست مجالس تصاویر شاهنامه فردوسی: ۴۱۶ مجلس ، رقم درویش پرورده ایران که در     طالار [تالار] دانش سرای طهران (دارالمعلمین) از روز شنبه 8 اردیبهشت ماه 1313 تا دو      هفته هر روز از ساعت 9 تا 12 و 2 تا 7 برای مردان و زنان بمعرض نمایش گذاشته شده     است.  1313.  15، 17ص.   

          فارسی - فرانسوی

          پشت جلد به فرانسه: Catalogue des peintures du Shahnameh de Ferdowsi

-- گاهنامه 1313 = 1352-1353ق/ تالیف جلال الدین طهرانی.  ؟؟13.  1ج.  صفحه شمار        گوناگون: مصور.

          شامل: رساله صور قدیمه فلکی/ تالیف جلال الدین طهرانی -- رساله هیئت جدید/ اثر    کامیل فلاماریون؛ از فرانسه بروسی ب. چارکسوف؛ از روسی بفارسی ترجمه عبدالرحیم      بن شیخ ابوطالب نجار تبریزی معروف به طالب اف -- رساله آثار قدیمه فارس: حاوی شرح    بعضی از ابنیه آن ایالت و ذکر تاریخ هر یک با نقوش آنها / جمع آوری جلال الدین طهرانی      -- جامع التواریخ رشیدی: حاوی مقدمه و قسمت تاریخ هولاکوخان از روی نسخه منطبعه          در پاریس بسال 1836 مسیحی که اتیین کاترمر آن را نشر داده است.

-- مواد مستخرجه از قانون مدنی: کتاب تابعیت؛ مصوبه بیست و هفتم بهمن ماه 1313-1314    .   14، 21ص.  10 ص تا شده در وسط کتاب.

          ص.ع. به فرانسه: Extrait du code civil

          فرانسه - فارسی

-- الهادی/ هادی بن ابوتراب نوری مازندرانی.  1313. 159ص.

-- آثار ایران/ اثر آندره گدار ... و دیگران.-- تهران: وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه، اداره   کل عتیقات، مطبعه مجلس، 1314-1318.  3 جزء در یک مجلد.

          جزوه دوم جلد اول و جزوه اول جلد دوم از انتشارات اداره باستان شناسی وزارت معارف و         اوقاف و صنایع مستظرفه می باشد.

-- اخلاق محتشمی/ تالیف حسن اسفندیاری، محتشم السلطنه.  1314.  د، 156ص.

-- اندرزنامه/ امیرنظام گروسی ؛ به اهتمام نصرالله تقوی.  1314.  12ص.

          عنوان روی جلد: تحفه الوزراء.

          چاپ گراوری.

-- تفسیر القرآن/ تالیف عبدالله بن محمد رضا الحسینی المعروف بشبر؛ تصدی لتصحیحه نصرالله           تقوی.  ۱۳۱۴.  ۱۲۳۹ص.

-- چهارده افسانه از افسانه های روستائی ایران/ گردآورده کوهی کرمانی.  ۱۳۱۴.  ۸۸ص.

-- دانشمندان آذربایجان/ محمدعلی تربیت.  ۱۳۱۴.

-- دیوان قصائد و مثنویات و مقطعات پروین اعتصامی.  ۱۳۱۴. یه، ۲۲۰ص.

-- سیاحتنامه فیثاغورس در ایران با یک گراور/ ترجمه یوسف اعتصامی (اعتصام الملک سابق).--           تهران: کیسیون معارف، ۱۳۱۴. 

-- شعر العجم، یا، تاریخ شعراء و ادبیات ایران/ تالیف شبلی نعمانی؛ ترجمه محمدتقی فخرداعی         گیلانی.-- طهران: شرکت تضامنی محمد حسن علمی و شرکاء، ۱۳۱۴-۱۳۱۸.       

-- المعجم فی معاییر اشعار العجم/ تالیف شمس الدین محمد بن قیس الرازی؛ بتصحیح           محمدبن عبدالوهاب قزوینی؛ با مقابله با پنج نسخه خطی قدیمی و تصحیح ثانوی مدرس   رضوی.-- طهران: موسسه خاور، ۱۳۱۴.  کا، ۳۶۰، ۲ص.: نمونه.

-- مکانیک اتومبیل با ۱۵۷ گراور/ تالیف ناصر انشاء. -- طهران: محمود رمضانی، ۱۳۱۴.  ۴، ۳۲۴   ص.: مصور، جدول، عکس.

-- نخبه الادب مخصوص سال ششم علمی دبیرستانها مصوب شورای عالی معارف/ نگارش       محمد تدین.  ویرایش دوم.  ۱۳۱۴.  ۱۶۶ص.

-- نژاد بشر(فرهنگ حیات انسانی): ترجمه و اقتباس از کتاب نژاد و ملل دنیا/ تالیف ویشکرد؛     ترجمه یدالله همایونفر.  1314.  212ص.

-- نظری بمشرق (تاریخ سیاسی افغانستان)/ مهدی فرخ.  1314.

-- وضع ملت و دولت و دربار در دوره شاهنشاهی ساسانیان/ تالیف آرتور کریستنسن؛ ترجمه و تحریر مجتبی مینوی. – تهران: کمیسیون معارف، 1314.  207ص.

-- آرزوی بشر/ تالیف حسین سمیعی.  ۱۳۱۵.  ۴۱ص.

-- اساسنامه شرکت سهامی روشنائی تبریز: مصوبه در جلسه 21 اسفند 1315 مجمع عمومی          که با شرکتنامه در ۲۵ اسفند به شماره 658 در دفتر ثبت شرکتهای داخلی در طهران به        ثبت رسیده است.  1315.  ۲۶ص.

-- الاملاء: منتخب از مشاهیر نویسندگان و ادباء/ تالیف عبدالعظیم قریب.  ۱۳۱۵. 

-- جنگهای هفتصدساله ایران و روم/ تالیف غلامحسین مقتدر.  ۱۳۱۵.  ز، ۱۸۸ص.: مصور،         نقشه ( تا شده)

-- دستور زبان فارسی باسلوب السنه مغرب زمین؛ دوره سوم/ اثر خامه عبدالعظیم       قریب.  ۱۳۱۵.  ۲۲۳ص.

-- دستور زبان فارسی دوره دوم جدید مخصوص شاگردان سال پنجم و ششم دبستانها/ تالیف   عبدالعظیم قریب.  ۱۳۱۵.  ۱۴۸ص.

-- دستور عملیات ورزشی مخصوص برای قسمتهای اداره امنیه/ ترجمه محمد کمال، نصرالله      خوشنویسان.-- تهران: آموزشگاههای امنیه، ۱۳۱۵. 

-- رساله در تحقیق احوال و زندگانی مولانا جلال الدین محمد مشهور بمولوی/ بخامه بدیع الزمان           فروزانفر.  ۱۳۱۵.  ز، ۱۹۱ص.  ۱۵ تصویر، ۱ شجره نامه  (تا شده)

-- صد پند/ از تراوشات افکار سی ساله حسین عدالت.  ۱۳۱۵.  ۲۰ص.: عکس.

-- کلید بهشت/ تصنیف القاضی محمد سعید بن الحکیم محمد مفید؛ با مقدمه و تصحیح و        بسعی و اهتمام محمد مشکوه.  تهران: کربلائی احمد شمشادی رزاز، ۱۳۱۵.      

--کلید شناسائی در عالم غیرمرئی/ ترجمه و تالیف خیل ثقفی اعلم الدوله، علیرضا بهرامی      مهذب السلطنه.  ۱۳۱۵.  ۲۰۲ص.  ۲ص. تصویر.

-- نابود شدن سپاه بیستم ارتش دهم روس در جنگ بزرگ جهانگیر/ تالیف کامنسکی؛ ترجمه    شرف الدین قهرمانی.  ۱۳۱۵.  ص. ۱۰۵-۱۶۴« صفحات قبل از ۱۰۵ نسخه موجود افتاده         است »

-- نصیحه الملوک/ ابوحامد محمد بن محمد بن احمد غزالی طوسی؛ با مقدمه و تصحیح و         حاشیه جلال همایی.  1315-1317.  د، 159ص.

-- اخلاق روحی/ نگارش عطاءالله روحی.  ۱۳۱۶.  ح، ۴۷۵ص.  ۳ص.: تصویر.

-- پندنامه/ حسنعلی خان گروسی امیر نظام، مقدمه نویس نصرالله تقوی.  ۱۳۱۶.

-- پیام من بفرهنگستان/ نگارش محمدعلی فروغی.  تهران: فرهنگستان ایران، دبیرخانه، ۱۳۱۶.        

--  تابعیت در ایران/ نگارش علاءالدوله مرعشی.  ۱۳۱۶؟.  ۸۰ص.: نمودار.

-- تاریخ هند/ تالیف ث.ف. دولافوز؛ ترجمه از انگلیسی بقلم محمدتقی فخرداعی گیلانی.--       تهران: کمیسیون معارف، ۱۳۱۶.  ز، ۳۵۸ص.: مصور، ۲۱ گراور.

-- ترجمه کتاب اشارات: قسمت طبیعیات و الهیات/ تصنیف شیخ الرئیس ابوعلی سینا، با مقدمه         و تصحیح حسن مشکان طبسی.  ۱۳۱۶.  ک، ۲۰۰ص.

-- التفهیم لاوائل صناعه التنجیم/ ابوریحان محمد بن احمد بیرونی؛ با تصحیح و مقدمه جلال       همائی.  1316-1318.  قص، 677ص.

-- تمدن اسلام و عرب/ تایف گوستاو لوبون؛ ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی.  ویرایش ۲ با    تجدیدنظر ثانوی از طرف مترجم.-- طهران: محمدحسن علمی، ۱۳۱۶.  (مطبعه         مجلس).  ع، ۸۴۹ص.: مصور، نقشه (با ۳۶۳ گراور و ۳ نقشه)

-- علم حسابداری و فن دفترداری/ تالیف شمس الدین سبکبار.  ۱۳۱۶. 

-- فن سماع طبیعی از کتاب شفا/ از تصنیفات ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا؛ ترجمه        بفارسی نگارش محمدعلی فروغی.  ۱۳۱۶.  ۶۸۴ص. 

-- فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار/ ابن یوسف شیرازی.  1316-1318.

-- کلیله و دمنه/ ترجمه و نگارش نصرالله بن محمد بن عبدالحمید منشی؛ باهتمام و تصحیح و    حواشی عبدالعظیم قریب.-- ویرایش ۳.  ۱۳۱۶.  نا، ۳۵۸ص.

-- گاهنامه ۱۳۱۶ = ۱۳۵۶-۱۳۵۷ق./ تالیف جلال الدین طهرانی.-- کتابخانه         خاور،؟؟۱۳. 

-- گلچین جهانبانی: مجموعه ایست حاوی هشتهزار و دویست و هشتاد  چهار بیت منتخب از   هفتصد و بیست و دو شاعر و گوینده از متقدمین و معاصرین در شصت موضوع مختلف          باضافه ملحقات/ گردآورنده حسین جهانبانی.  1316.  ص، 611ص.

-- لغت های نو که تا کنون بتصویب فرهنگستان ایران رسیده است.  ۱۳۱۶.  ۶۴ص.  (بانضمام    اساسنامه فرهنگستان ایران، مصوب خرداد ماه ۱۳۱۴)

-- نهج البلاغه چیست/ تالیف ابن یوسف شیرازی.  ۱۳۵۷ق. = ۱۳۱۶.  د، ۴۳ص.

-- وندهای پارسی/ گرداورده محمد علی لوائی.  ۱۳۱۶.  (دیباچه کتاب: توانائی زبان پارسی)

-- گاه شماری در ایران قدیم/ حسن تقی زاده.  1316.  ۱۲، 389ص.

-- افکار الامم/ نگارش مهدیقلی هدایت.  1317.  242ص.

-- تاریخ ترکیه/ تالیف لاموش؛ ترجمه سعید نفیسی؛ با مقدمه رنه پینون.-- تهران: کمیسیون      معارف، ۱۳۱۷.  (مطبعه مجلس).  د، ۴۷۵ص.

-- تحفه الملوک در آداب : از روی نسخه خطی موزه بریطانی لندن.  1317.  ک، 113ص.

-- دره التاج لغره الدباج/ تصنیف قطب الدین محمود بن ضیاءالدین مسعود الشیرازی؛ به کوشش و تصحیح محمد مشکوه؛ حسن مشکان طبسی. 1317-1324.  ۸ج. در ۲ مجلد.

-- راهنمای قم با 64 گراور و یک نقشه.  قم: آستانه قم، 1317.  ر، 171ص.

-- سخنان شیوا/ تالیف عبدالعظیم قریب.  ۱۳۱۷.  ۲۴۰ص.

-- غزالی نامه/ جلال همائی.  440ص

-- نقشه های جنگ بین المللی، ۱۹۱۸-۱۹۱۴/ گردآورنده محمد نخجوان.  ۱۳۱۷.  ۱ج. ( بدون     شماره گذاری): تمام نقشه (تا شده)

-- هنجار گفتار (در فن معانی و بیان و بدیع فارسی)/ نصرالله تقوی.  ۱۳۱۷.  ج، ۳۴۶ص.

-- پند صالح: نامه آقای علیشاه گنابادی خطاب بفقراء سلسله نعمت اللهی.  1318.  106، ۶    ص.

-- سیر حکمت در اروظا/ محمدعلی فروغی.  1318. 

-- غزالی نامه: شرح حال و آثار و عقاید و افکار فلسفی امام ابوحامد محمد بن محمد بن محمد بن احمد غزالی طوسی.../ تصنیف و تالیف جلال همائی.-- طهران: کتابخانه طهران،        1318 ( چاپخانه مجلس).  ۱۳، ۴۴۴ص.

-- کلمات محمد (ص)/ گردآورنده و گزارنده محمدجواد مشکور.  1318.  56ص.

-- تازیانه سلوک/ مکتوب احمد غزالی به عین القضاه همدانی؛ به تصحیح نصرالله تقوی.  ۱۳۱۹.  چ، ۳۰ص.

-- جغرافی سال دوم دبیرستانها/ تالیف مسعود کیهان... و دیگران برای وزارت      فرهنگ.  ۱۳۱۹.  ۴۳۲ص.: مصور، نقشه، جدول.

-- جنگ ترکیه و یونان، یا، جنگ استقلال ترکیه، ۱۹۱۹-۱۹۲۲/ محمد نخجوان.  ۱۳۱۹.  ۱۳۷ص.،   3ص. تصویر، نقشه (رنگی)

-- الذریعه الی تصانیف الشیعه/ تالیف محمدمحسن الشهیر بالشیخ آغابزرگ الطهرانی.  1360   ق. = 1319-

          جلدهای ۴، ۵، ۷، ۸، ۹ (جزء ۱) و ۱۰ چاپ مطبعه مجلس

-- زمین شناسی سال اول دبیرستانها/ تالیف یدالله سحابی، امین میرهادی برای وزارت فرهنگ.  ۱۳۱۹.  ۲۲۴ص.: مصور، نقشه

-- فرهنگ تازی بپارسی؛ جلد اول: از الف تا ر/ بدیع فروزانفر.-- تهران: وزارت فرهنگ، دبیرخانه    فرهنگستان، ۱۳۱۹.  (جلدهای دیگر کتاب حاضر منتشر نشده است)

-- گیاه شناسی؛ سال سوم دبیرستانها.  ۱۳۱۹.  ۲۲۱ص.: مصور.

-- لغت فرس/ تالیف ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی؛ با ملحقاتی چند بتصحیح و اهتمام    عباس اقبال.  ۱۳۱۹ش.  ۵۷۱ص.

-- تحفه الامثال: فرانسه بفارسی/ ترجمه فخرالدین طباطبائی.   ] ؟132[ .  11ص.

-- تاریخ طبرستان/ بهاءالدین محمد بن حسن بن اسفندیار کاتب؛ بتصحیح عباس اقبال؛ باهتمام محمد رمضانی.  1320.  ۲ج.

-- تاریخ عرب و اسلام؛ بیان ارتقاء و انحطاط دولت اسلام و شرحی راجع بترقی اقتصادی و         اجتماعی و علمی مسلمانان از دوره های اولیه تا سقوط بغداد و اخراج عرب از         اسپانیا/  تالیف امیر علی؛ ترجمه از انگلیسی بقلم محمدتقی فخرداعی گیلانی.-- تهران: کمیسیون معارف، ۱۳۲۰.   چهاردهم، غ، ۵۷۹ص.: مصور،   نقشه، نمودار.

-- حافظ نامه/ تالیف س. عبدالرحیم خلخالی.  ۱۳۲۰.  ۱۲، ۱۱۰ص.: نمونه.

-- دیوان خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی/ باهتمام محمد قزوینی، قاسم غنی؛ به خط          حسن زرین خط.  ۱۳۲۰.  قلب، ۴۰۱ص.

-- سیاست نامه (برای دبیرستانها)/ تالیف خواجه نظام الملک ابوعلی حسن بن علی بن اسحاق طوسی؛ بتصحیح عباس اقبال.  1320.  یو، 299ص.

-- صنایع و تمدن مردم فلات ایران پیش از تاریخ/ نگارش عیسی بهنام.  1320.  143ص.

-- فارسی برای سال دوم دبیرستان.  ۱۳۲۰.  ۲۵۵ص.

-- مجموعه قوانین موضوعه دوره هفتم قانون گزاری ۱۴ مهرماه ۱۳۰۷ تا ۱۴ آبان ۱۳۰۹     .  ۱۳۲۰. ۱ج.  (شماره گذاری گوناگون)

-- مجموعه قوانین موضوعه و مسائل مصوبه دوره دوازدهم قانونگذاری ۹ آبانماه ۱۳۱۸ - ۹ آبانماه  1320.  پنجم، ۵۸۳، ۸ص.

-- منتخب اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید/ انتخاب احمد بهمنیار.  1320.  س، 100ص.

-- سخنرانیها راشد در رادیو از بهمن ۱۳۲۰-۱۳۳۷.  ۱۳۲۱-۱۳۳۸.  ۱۶ج. (ج. ۱-۲، ۵ : چاپخانه      مجلس)

-- افکار الامم/ نگارش مهدیقلیخان هدایت (مخبرالسلطنه).  ۱۳۲۲.  ۲ج. در یک مجلد. (۲۴۲ص.)

-- بلای تریاک/ ابراهیم چهررازی.  1322.  15ص.

-- امثال انگلیسی بفارسی/ تالیف عباس محتشم نوری.  ۱۳۲۳.  ۱۰۰ص.

-- تراخم و طرز جلوگیری و مبارزه با آن.  1323.  ۲۱ص.

-- کلمات علیه غرا/ مکتبی شیرازی؛ به اهتمام ح. کوهی کرمانی.  ۱۳۲۳.  ح، ۸۸ص.: مصور.-- (بیست و نهمین رشته از انتشارات روزنامه نسیم صبا)

-- لهستان: اطلاعاتی درباره گذشته و حال لهستان/ انجمن لهستانی مطالعات ایرانی.  1323.           ط، 162ص.

-- مجموعه قوانین موضوعه و مسائل مصوبه دوره سیزدهم قانونگزاری اول آذرماه ۱۳۲۰ - ۳۰      آبان ماه ۱۳۲۲.  ۱۳۲۳.  ۱۲، ۳۷۰، ۱۴ص.

-- آئین جعفری/ تالیف هادی نوری.  ۱۳۲۴.  ۴، ۲۹۴ص.

-- تاریخ بیداری ایرانیان، یا، تاریخ مشروح و حقیقی مشروطیت ایران/ ناظم الاسلام کرمانی.      1324. 

-- زن از نظر حقوق ساسانی/ تالیف ابوالفضل حاذقی.  1324.  179ص.

-- شرح حال نابغه شهیر ایران ابوریحان محمد بن احمد خوارزمی بیرونی/ تالیف علی اکبر         دهخدا.-- تهران: وزارت فرهنگ، اداره کل نگارش، 1324.  (چاپخانه مجلس).  81ص.

-- مبارک منتخب/ محمد خان کرمانی؛ بخ خط سید مرتضی برغانی.  1324.  ز، 236ص.

-- شاهنامه نوبخت از پایان پادشاهی ساسانیان تا آغاز دوره شاهنشاهی پهلوی/ حبیب الله           نوبخت.  1325.  4ج. در یک مجلد.

-- غزلیات شوریده شیرازی (فصیح الملک)/  شوریده شیرازی، باهتمام و خط حسن احسان           فصیحی.  1325.  117ص.: عکس.

-- لغت نامه دهخدا.  تهران: سازمان لغت نامه، 1325-       (حرف آ – تدجیج ، چاپخانه مجلس)

-- مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه/ عزالدین محمود بن علی کاشانی؛ با تصحیح و مقدمه و          تعلیقات جلال الدین همائی.  1325.  454ص.

-- تسخیر تمدن فرنگی/ فخرالدین شادمان.  1326.  120ص.

-- مجموعه قوانین موضوعه و مصوبات دوره هفتم قانونگذاری 25 دیماه 1309 - 25 دی ماه 1311 .  1326.  1ج. (شماره گذاری گوناگون)

-- مجموعه قوانین موضوعه و مصوبات دوره چهاردهم قانونگذاری 21 اسفندماه 1322 - 21         اسفندماه 1324.  1326.  1ج. (شماره گذاری گوناگون)

-- زیبا/ محمد حجازی.  1327.  537ص.

-- متن نطق مهندس سید احمد رضوی نماینده کرمان در مجلس شورای ملی.-- تهران: انتشارات مجله یغما، ١٣٢٧. (تهران: مطبعه مجلس).  ١٢٣ص.

-- خاطرات من/ محمدعلی مظفری.  1328.  88، 39ص.: عکس.

-- شاهنامه ثعالبی در شرح احوال سلاطین ایران/ بقلم ابومنصور عبدالملک بن محمد بن          اسمعیل الثعالبی، ترجمه محمود هدایت. 1369ق. = 1328.

-- قاعده استعمال بعضی از کلمات/ حسین سمیعی « ادیب السلطنه».  1328.  16ص.

-- مجلس موسسان: دفتر اطلاعات/ اداره مطبوعات و اطلاعات مجلس موسسان.  1328.  9     برگ (34ص.): جدول.

-- مطالعاتی در باب بحرین و جزایر و سواحل خلیج فارس/ عباس اقبال آشتیانی.  1328.  ب،     150، 14ص.: 1 نقشه تاشده.

-- تاریکی و روشنائی/ فخرالدین شادمان.  1329.  و، 393ص.

-- دموکراسی و آزادی در هند/ مولف و گردآورنده سیف آزاد.  1329.

-- مباحث صرفی و نحوی/ محتبی مینوی.  1329.  ۳۰ص.

-- مجازات اعدام/ شمس الدین امیر علایی.  1329؟.

-- مجموعه قوانین موضوعه و مصوبات دوره نهم تقنینیه 24 فروردین ماه 1312 - 24 فروردین ماه          1314.  1329.  1ج. (شماره گذاری گوناگون)

-- ایاصوفیا/ علی اصغر حکمت.  1330.  12ص.

-- تحفه مخبری، یا، کار بیکاری/ اثر مخبرالسلطنه مهدیقلی هدایت.  1330-1333.  500، سی و          شش، ن ص.

-- راهنمای شهر تهران/ دایره جغرافیائی ستاد ارتش.  1330.  هـ، 138ص.

-- سفرنامه تشرف بمکه معظمه/ مهدیقلی هدایت.  1330.  ز، 190ص.

-- برگی از تاریخ معاصر ایران، یا، غوغای جمهوری/ تصنیف حسین کوهی کرمانی.  1331.  هفتم، 160ص.: تصویر.

          کتاب شامل مجموعه اشعاری است که در رزونامه نسیم صبا در سال 1303 به چاپ       رسیده است.

-- بحثی در تصوف/ قاسم غنی.  1331.  یو، 82، 3ص.

-- تحفه الافلاک/ تالیف مهدیقلی هدایت.  1331.  ز، 506، لز ص.: مصور

-- حقوق مدنی ایران/ علی شایگان.  1331.

-- لوله کشی آب شیراز/ بنیاد ایران.  1331.  47ص.

-- مصنفات / افضل الدین محمد مرقی کاشانی، به تصحیح و اهتمام مجتبی مینوی، یحیی        مهدوی.-- طهران: دانشگاه تهران، 1331.  (چاپخانه مجلس)

-- المضاف الی بدایع الازمان فی وقایع کرمان: شامل حوادث سنوات 602-612/ تالیف حمیدالدین         احمدبن حامد کرمانی ملقب به افضل کرمانی، از روی نسخه منحصر بفرد کتابخانه           واتیکان به تصحیح و اهتمام عباس اقبال.  1331.  ه، 60ص.

-- هدیه اسمعیل، یا، قیام سادات علوی برای بدست آوردن خلافت/ نگارش و تالیف علی اکبر    تشید.-- تهران: بنگاه مجله تاریخی اسلام، ١٣٣١.  (تهران: چاپخانه مجلس). ح، 256       ص.: مصور، عکس. 

-- تاریخ انقلاب نفت ایران/ تالیف ذبیح الله قدیمی.  1332.  261ص.: مصور، جدول.

-- درمان روماتیسم – نقرس – سیاتیک (عرق النسا)/ ابن سینا؛ تطبیق و تحقیق عبدالله           احمدیه.  1332.  109ص.

-- ذوالقرنین نامی همان کوروش بزرگ شاهنشاه با افتخار ایرانست/ بخامه ابوالکلام آزاد وزیر     فرهنگ هندوستان.  تهران: سیف آزاد مدیر نامه ایران باستان، 1332.  ۸۳، ج ص.

          شماره ویژه ایران باستان ذوالقرنین یا کوروش بزرگ.

-- گشایش آرامگاه سعدی: شیراز، اردیبهشت 1331.  طهران، 1332.  34ص.  (انجمن آثار ملی           ایران، نشریه شماره ۲)

-- دیوان امیر جاهد.  1954 = 1333.  8، 107ص.

-- دیوان قصائد و مثنویات و تمثیلات و مقطعات خانم پروین اعتصامی.  1333.  کب، 342ص.

-- متن کامل نطق آقای محمد درخشش در مخالفت با قرارداد نفت امینی - پیچ که در مجلس     شورای ملی ایراد شده است.  1333.  120ص.

-- مجموعه قوانین موضوعه و مصوبات دوره شانزدهم قانونگذاری 29 بهمن ماه 1328 - 29 بهمن ماه 1330.  1333.  11، 208، 23ص.

-- بحثی در سیاست/ از قاسم غنی.  1334.  37ص.

-- تفصیل آیات القرآن الحکیم/ ژول لابوم، باهتمام کیکاوس ملک منصور.  1334.  16ص.، 714     برگ.

-- مجموعه قوانین موضوعه و مسایل مصوبه دوره ششم تقنینیه: 22 امرداد ماه 1305 - 22        امرداد ماه 1307.  1334.  1ج. (شماره گذاری گوناگون)

-- دین و شئون و طرز حکومت در مذهب شیعه/ تالیف اسدالله مامقانی.  1335.  101ص.

-- نخبه البیان در وجوه تشبیه، استعارات و محسنات بدیعیه/ اثر خامه محمد مهدی ابن ابی ذر   نراقی، باهتمام حسن نراقی.  1335.  ل، 27ص.: مصور، نمونه، عکس

-- شوپن، یا، شاعر/ گی دو پورتالس؛ ترجمه تقی تفضلی.  1336.  257ص.

-- مرزهای ایران و شوروی/ امان الله جهانبانی.  1336.  ح، 161ص.: مصور، نقشه (بخشی       رنگی)

-- مجموعه قوانین موضوعه و مسائل مصوبه دوره دهم قانونگذاری 22 خرداد 1314 تا 22 خرداد          1316.  1337.  1ج. (شماره گذاری گوناگون)

-- مجموعه قوانین موضوعه و مسائل مصوبه دوره یازدهم قانونگذاری 27 شهریور ماه 1316 تا 27           شهریور ماه 1318.  1337.  1ج. (شماره گذاری گوناگون)

                                               

                                                            بدون تاریخ نشر

-- نظامنامه جمعیت اجتماعیون.  56ص.

-- سرگذشت پلیس/ تالیف کریشکو؛ ترجمه مسرت الدوله ثقفی.  159ص.

-- مدارج القراءه مبداء و هو اسلوب مستحدث لتسهیل تعلیم القرائه (برای سال اول دبیرستان های ذکور و اناث)/ وضعه جرجس همام.  64ص.: مصور

-- Liste de M.M. les members du corps diplomatique a Teheran.  Tehran: Imp. Madjleese, 1933.  II, 19p.

 



[1] .  این فهرست بر اساس تاریخ چاپ کتاب ها و جزوه ها تنظیم شده است.

   + کتابخانه ایرانشناسی مجلس ; ۱:٢٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٢/۳٠
    پيام هاي ديگران ()

مطبعه مجلس

هما افراسیابی

 

         

          در پی صدور فرمان مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی در ایران، پارلمان نوپا ایران در سومین جلسه مجلس اول، رای به انتشار مذاکرات  مجلس و تاسیس یک مطبعه جهت چاپ داد.  بر اساس اطلاعات موجود ، چاپخانه مجلس  در سال 1325 قمری = 1285 شمسی  ابتدا برای چاپ روزنامه مجلس (البته از شماره ۱ تا 48 سال اول روزنامه مجلس در مطبعه خورشید به چاپ رسیده است) و نیز مطالب اختصاصی خود مجلس تاسیس شد، ولی در سال های بعدی به چاپ کارهای دیگراز جمله کتاب و نشریات دیگر نیز پرداخت.  به طوری که پیش از تفکیک چاپخانه دولتی ، چاپخانه مجلس یکی از بزرگترین موسسات مطبوعاتی ایران و خاورمیانه به شمار می رفت.

           این مقاله شامل اطلاعاتی درباره مطبعه ،  فهرست کتابها و نشریات چاپ شده در این مطبعه بر اساس تاریخ چاپ است.

 

تاریخ تاسیس این چاپخانه در منابع مختلف:

 

                    در روزنامه مجلس ، سال ا، ش 49 (18 محرم الحرام 1325 هجری قمری = حوت ]اسفند[1285شمسی ) ، صفحه ۴، ستون ۲ تحت عبارت « اخطار» چنین آمده است:

 

                   « این ایام بملاحظه اینکه اداره مطبعه خورشید را از خیابان ناصریه

                   به خیابان لاله زار حمل و نقل نموده و اسم مطبعه خورشید مبدل به مطبعه

                   مجلس نمودیم چند نمره از موقع خویش تعویق افتاد.  انشاءالله از این ببعد

                   که کار اداره مرتب شد تلافی منافات را خواهیم نمود.»

                                                                                    محمد صادق الحسینی الطباطبائی

 

          در « سالنامه پارس » سال 1307، ص. 33-34 درباره مطبعه مجلس و تاریخ تاسیس آن چنین آمده است:

 

                   « عایدات و مصارف مطبعه – عایدات مطبعه از زمان تاسیس یعنی 10                           سرطان]تیر[1300 الی آخر سال 1305 بالغ بر یکصد و نود و هفت هزار و نود و             شش تومان و شش قران و یک عباسی می باشد.  حقوق و مخارج بالغ بریکصد و پانزده              هزار وپانصد و بیست و شش تومان و پنج قران و سیصد دینار و   عایدات خالص مطبعه             مبلغ هشتاد و یک هزار و پانصد و هفتاد تومان و نهصد دینار است.

                   از سنه 1288 تا کنون که آغاز سنه 1307 شمسی می باشد در ایام انعقاد مجلس و چه در                   ازمنه فترت های مجلس ریاست اداره مباشرت مجلس شورای ملی بعهده ارباب کیخسرو                    شاهرخ نماینده محترم مجلس شورای ملی بوده است. »

 

          در همین سالنامه ، عکسی از کارکنان چاپخانه مشاهده می شود که زیرنویس آن چنین آمده است :

           آقای کریم آزادی مدیر مطبعه مجلس، طرفین متخصص آلمانی و بقیه اعضاء دفتری آن موسسه  (مطبعه مجلس اول مطبعه ایران است ما محض ارائه نمونه از حسن اداره و سعی و عمل که ارکان اساسی و اولیه حسن زندگی است گراور فوق را طبع نمودیم و چون دیر تهیه شد از قسمت مندرجه مربوطه به مطبعه مذکوره در این جا قرار گرفت. )

          در این سالنامه زمان تاسیس مطبعه 10 سرطان ]تیر[ 1300 ذکر گردیده است

          همچنین در کتاب « خاطرات ارباب کیخسرو شاهرخ » صفحه 172 درباره تاریخ تاسیس مطبعه مجلس (استخراج شده از متن سخنان او در مجلس ) چنین آمده است:

             

            « ... این مطبعه از دهم سرطان ]تیر[ 1300 تاسیس شده است ... »

 

                    براساس متن « اخطار » روزنامه مجلس  و تاریخ نشر کتاب « کلیات میرزا ملکم خان » چاپ این مطبعه، تاریخ تاسیس مطبعه سال 1325 قمری = 1285 شمسی است.

 

          چاپخانه اختصاصی مجلس به سرپرستی و نظارت میرزا سید محمدصادق طباطبائی فرزند سید محمد طباطبائی از بانیان انقلاب مشروطه و مدیر روزنامه مجلس در شهر تهران تاسیس شد.  مدیر چاپخانه در سال 1325ق./ اسفند 1285 یکی از افراد خانواده ناشر مجلس به نام  «صدرالدین حسینی طباطبائی » [1] بود.

 

          این چاپخانه تا اواخر سال 1327 ق. = 1288 زیرنظر میرزا سید محمد صادق طباطبائی اداره می شد و از ذی القعده 1327 ق. =  آبان 1288 که ارباب کیخسرو شاهرخ از طرف نمایندگان مجلس به ریاست کارپردازی و امور تشریفاتی مجلس انتخاب شد، اداره چاپخانه به عهده وی گذاشته شد و چاپخانه زیرنظر سازمان اداری مجلس شورای ملی قرار گرفت.  ارباب کیسخرو حدود سی سال (1327-1357قمری = 1287-1317 شمسی یعنی از دوره دوم تا دوازدهم مجلس شورای ملی، چاپخانه مجلس را اداره کرد.  چاپخانه مجلس از جمله چاپخانه هایی بود که اوراق بهادار مثل تمبر و سفته و باندرول و غیره و بعدا چک های بانکها در آن به چاپ می رسید.

          البته چاپخانه زیرنظر اداره مباشرت مجلس به ریاست ارباب کیخسرو اداره می گردید و در نمودار سازمانی ، دارای مدیر بود.

 

          « پس ار فوت ارباب کیخسرو در تیرماه 1319، مدیران دیگری هم مصدر کار بوده اند که از جمله می توان از آقایان : کریم آزادی (16-1328ش.)، جاهد (26- 1328ش.)، هاشمی (28-1329ش.)، فرهادپور (35-1337ش.) نام برد»[2]

                  

           در سالهای 1336-1337 شمسی دولت تصمیم گرفت که قسمت چاپ اوراق بهادار را از این چاپخانه تفکیک کند.  از این رو چاپخانه دولتی  به وجود آمد و مطبعه مجلس بسیار محدود شد. (ماده دوم قانون بودجه 1336 مجلس شورای ملی)          

 

محل مطبعه

 

            محل  چاپخانه از بدو تاسیس تا 26 شعبان 1329 قمری =  مرداد 1290 در خیابان ناصریه (ناصر خسرو) بود و از 27 شعبان همان سال به  میدان بهارستان، ساختمان قدیم مجلس شورا انتقال یافت.

 

ابزار و وسایل و بخش های مختلف مطبعه

 

          مطبعه سربی مجلس در سال اول تاسیس دارای یک دستگاه ماشین چاپ سربی ورقی به قطع 25 در 45 سانتی متر بود.  در اواخر سال 1327 قمری یک دستگاه دیگر ماشین چاپ به قطع 46 در 58 سانتی متر دارا شد.  وسایل و ماشین آلات چاپخانه هایی که از طرف دولت متوقف و تعطیل می شدند در اختیار این مطبعه گذاشته می شد.  تا حدود سال های 1304-1306 اکثر وسایل و ماشین آلات چاپخانه مجلس کهنه و قدیمی بود، ولی پس از آن با ورود ماشین آلات جدید، ماشین آلات قدیمی از جریان خارج و به چاپخانه های شهرستانها فروخته شد.

 

          در مقدمه  گزارشی تحت عنوان « مطبعه مجلس: گذارش ]گزارش[ چاپخانه سال 1304 شمسی » درباره ابزار و وسایل و بخش های مطبعه چنین آمده است:

 

          « ... مطبعه مجلس بدین وسیله می خواهد نشان دهد که قصد دارد تغییرات مهمی در فن طبع داده و در آتیه با طرز جدیدتری اصول طبع را در ایران اداره و رونق بسزایی دهد.  این مساله مسلم است که در امور طبع مملکت ایران در اعصار اخیر بواسطه فقدان وسائل، ترقیاتی بسزا حاصل نشده است در حالیکه در سایر ممالک مهمه بوسیله ماشین آلات و مساعی افراد و مهیا بودن تمام وسائل لازمه ترقیات عظیمی در فنون مختلفه طبع نشان داده که اکنون بی نهایت موجب حیرت و شگفت است.  بدون استثناء کلیه ملل پس از جنگ برای حصول مقاصد صلح جویانه سخت مجاهدت میکنند و برای نیل به مقام ارجمندتری در میدان ترقی و تمدن حاضره مساعی بی نظیری به کار برده و با یکدیگر مسابقه می نمایند – ما نیز در کشور ایران در عصر حاضر سعی داریم که قدم هائی به طرف ترقی برداشته و در تحصیل و تشخیص طرقی که ما را نائل به مدارج آن نماید، اهتمام خاصی بنمائیم، گویا لازم به تبیین و توضیح موضوع نباشد که یگانه طریق مهمی که ممکن است بالاخره ما را به مقام عالیه ترقیات امروزه نزدیکتر نماید همانا تسهیلات نشر مطبوعات است – و آنهم میسر نگردد مگر با تکمیل آلات و ادوات کنونی و فراهم نمودن ترقیات محسوسی در فن طبع.  از همین نقطه نظر بود که مجلس شورای ملی توجه خاصی به « مطبعه مجلس » نموده تا این که این موسسه از هر حیث کامل گشته و موجبات استفاده عامه فراهم گردد.  برای تکمیل همین نظریه و این که بتوان از ماشین آلات وارده مطابق اصول علمی استفاده نمود، متخصصین خارجی نیز کنترات گردیده که امور فنی این موسسه را بر طبق قواعد جدیده اداره نمایند – و انتظار داریم که در اثر مساعدت و تشویق کامل هموطنان تا حدی که مقتضیات اجازه دهد ما نیز از مزایای سرزمین باختر استفاده نموده به تدریج مقام رفیع تری را در فنون مختلفه طبع حائز شویم.

          این مجموعه مختصر خود بهترین معرفی است برای جریان این پیشرفت – و ما می کوشیم که بوسیله بهترین ماشین آلات موجوده از کارخانه های آلمان مقصود خویش را به پایان رسانیده و امیدواریم که نواقص این موسسه از هر جهت بزودی تکمیل گشته تا این که در آتیه نزدیکی بتوانیم حوائج کامل هموطنان محترم خویش را با بهترین طرزی انجام دهیم.  به طور کلی تا کنون بهترین سنجش برای ترقیات و معارف هر مملکتی مشاهده و مقایسه اوراق و کتب مطبوعه، محسوب بوده است.  نظر به این که « مطبعه مجلس » نقطه نظر اساسی برای سرعت پیشرفت امور خود اتخاذ نموده و همواره یقین کامل داشته است که باید به طرز کار کردن به اصول غیرمعموله (یعنی گردانیدن  ماشین آلات با دست ) خاتمه داده – و طرز نوینی که با سرعت و فوریت امور توام باشد اتخاذ نمود.

          ماشین برق – (الکتریک) با بیان نظریه فوق « مطبعه مجلس » لزوم داشتن یک دستگاه «ماشین  برق را لازم دانسته که بدان وسیله تمام  ماشین های مختلف خود را گردانیده و هم اطاق های کار را روشن نماید – این دستگاه دارای یک ماشینی است که بوسیله نفط ]نفت[می سوزد.

          اینک بوسیله بیان مسائل در این مقدمه قصد داریم که خاطر محترم مطالعه کنندگان این « مجموعه » را از شعب و تقسیمات داخلی « مطبعه مجلس » مستحضر نمائیم.

          فرم بندی ، حروفچینی – به طوریکه در این مجموعه مشاهده می فرمایند قسمت فرم بندی و حروفچینی این موسسه بی نهایت وسیع است.  زیرا بواسطه داشتن انواع حروف فارسی، عربی، لاتینی، روسی هرگونه سفارشات مهمی را می توانیم انجام دهیم.

          تیپوگراف – ماشین حروف ریزی و حروف چینی، اولین دفعه ایست که این نوع ماشین به ایران وارد شده است واین موسسه موقعیت شایان اهمیتی را در فنون طبع  بوسیله این ماشین حائز گشته است.  زیرا علاوه بر زبان فارسی و عربی با این نوع ماشین میتوانیم هرگونه سفارشاتی را به زبان آلمانی – فرانسه – انگلیسی – روسی نیز طبع نمائیم.  مقدار زیادی اشیاء گوناگون و لوازم نامحدودی که برای امور مختلفه طبع لازم می گردد، دارا هستیم.

          ماشین طبع – کلیه ماشین های طبع « مطبعه مجلس » باستثناء یک فقره که از قدیم و مستعمل است (اگر چه قابل استفاده است) تماما نو می باشد.  شعبه ماشین آلات طبع ما متعدد و دو دستگاه از آن از هر حیث خودکار است.  (یکی از این دو ماشین، دومین ماشینی است که در آلمان به این اندازه بزرگ ساخته شده است) با این قسم ماشین های طبع می توانیم هر گونه اوراق به قطع بزرگ را با تعدد اقسام رنگ و با نهایت نفاست طبع نموده و با مطلوبترین طرزی انجام دهیم.

          صحافی – قسمت صحافی علاوه بر ماشین های کوچک دستی دارای دو ماشین کاغذبری است که (یکی از آن ها به طول 140 سانتی متر کاغذ را می برد) یک ماشین مخصوص تا کردن اوراق مطبوعه (این نخستین مرتبه ای است که این قسم ماشین به ایران وارد شده) یک ماشین نیز برای ته دوزی کتب و یک قسم ماشین برای ته دوزی دفاتر می باشد – لوازم و ماشین آلات این شعبه در حدود اختراعات کنونی می توان گفت به حد کمال است و هر نوع سفارشی را قادریم با نهایت نظافت مطابق اصول جدید انجام و تهیه نمائیم.

          خط کشی – برای خط کشیدن دفاتر تجارتی و کتابچه های تحریر و محصلین و هرگونه خط کشی یک دستگاه ماشین خط کشی تدارک شده است که صفحات را در آن واحد تا سه رنگ به خطوط افقی و عمودی خط کشی می نماید.

          اشتروتیبی – شعبه اشتروتیبی دارای ماشین اره، رنده و دو دستگاه ماشین تراش و قلم زدن و یک دستگاه ماشین صفحه ریزی می باشد – ماشین های مذکور بی نهایت به امورات فنی این موسسه کمک نموده و فواید و مزایائی که از وجود این نوع ماشین ها برای مطبعه حاصل است، بی شمار است.

          گالوانوپلاستیک – این شعبه دارای یک حمام نقره (که بوسیله آن حمام با قوه برق فلز را آب می دهد) نیکل و پولاد می باشد – ماشین های مزبور به کمک قوه برق هر گونه کلیشه را برای ماشین های چاپ مسی تهیه نموده و نتایجی را که می توان از این قسم ماشین ها به دست آورد، این است که دولت را از طبع تمبر و باندرول در ممالک خارجه بی نیاز می نماید. (گویا حاجت نباشد که در مقام توضیح و تشریح آن برآئیم که تا چه حد ممکن است بوسیله انجام این مقصود «مطبعه مجلس » دولت را از مشکلات کنونی رهائی دهد و بالنتیجه منافع و وعوائد مهمی را از این محل تحویل و عائد خزانه دولت نماید) ماشین های مذکور این قسمت جمعا شش دستگاه می باشد.

          ماشین چسب – برای تکمیل ضروریات طبع تمبر و باندرول مطبعه مجلس دارای یک دستگاه ماشینی است از آخرین طرز که چسب می زند و در عین حال هم خشک می کند.

          ماشین منگنه – برای دندانه کردن « پرفراز »، « تمبر» و « باندرول» ماشین مخصوص مدرجی تهیه گشته است که از روی مقیاس های متفاوت اوراق را دندانه می نماید.

          الکتروموتور – مجموعا این موسسه دارای 26 دستگاه الکتروموتور است که به 26 دستگاه ماشین آلات مختلفه اتصال داده شده و بوسیله آن به گردش می افتد –  در این موقع از ذکر ماشین های متعدد کوچک برای اطاله کلام صرفنظر می نمائیم.

          با این که در مطالب مذکوره اشاره به تمام شعب و قسمت های مختلف مطبعه نمودیم نمی خواهیم از بیان این مطالب نیز خودداری نمائیم که معهذا تمام لوازم و فنون مختلفه طبع به منتهای درجه تکمیل در «مطبعه مجلس » موجود است.  انتظار می رود در اندک زمانی دارای دستگاه «رپرودوکسیون» (عکس برداشتن برای درست نمودن هر نوع کلیشه) و هم چنین دستگاه ماشین افست (طرز جدید ماشین چاپ سنگی که به جای صفحات سنگ با قلع کار می شود) شده و از این حیث نیز موجبات تکمیل کلیه فنون مختلفه طبع را در این موسسه فراهم نمائیم، بوسیله دستگاه اخیر که با «رپرودوکسیون» توام شود اوراقی را که تا به حال با ماشین های چاپ سنگی جدا جدا انجام داده می شده است به طرز جدید و سهل تری تهیه و با دارا بودن یک چنین ماشین های مفید و ممتازی قادر خواهیم بود که تمام اشکال و صور صنایع داخلی و هم چنین اعمال یدی و نمونه کارهای صنعتگران عصر حاضر را با بهترین قسمی تصویر نموده و برای آیندگان ذخیره نمائیم و هر گونه کتب خطی تاریخی ازمنه گذشته و حالیه را عینا مطابق نسخه اصل استنساخ کنیم ، بدون این که مجبور گشته ابتدا در چاپ سربی موجبات طبع آن را تدارک نمائیم...»

          البته همانگونه که در « فهرست قوانین مربوط به بودجه مطبعه » مشاهده می کنیم، هرساله جهت تکمیل ابزار و وسایل مطبعه بودجه در نظر گرفته شده است.

 

 

 

 

فهرست قوانین مربوط به قراردادهای منعقده با متخصصان خارجی جهت مطبعه

 

          در مجموعه قوانین ادوار مجلس شورای ملی، در قسمت کنتراتهای مستخدمین خارجی، متن قانون های مربوط به استخدام متخصصان آلمانی جهت مدیریت مطبعه و همچنین به کار انداختن ماشین آلات خریداری شده،  وجود دارد که فهرستوار در اینجا به عناوین این قوانین اشاره می گردد:

 

          16 اسد ]مرداد[ 1303 شمسی: قانون استخدام مسیو اتو موزر تبعه آلمانی جهت مدیریت داخلی مطبعه مجلس.

 

          26 اسد ]مرداد[ 1303 شمسی: قانون استخدام مسیو ویلهلم وبر تبعه آلمانی جهت سوار کردن و بکار انداختن ماشینهای مطبعه مجلس

         

          ۲ اردیبهشت 1309 : استخدام مسیو اتو موزر تبعه آلمان جهت مدیریت فنی مطبعه مجلس

 

          ۲۲ دیماه 1310 شمسی: اجازه تمدید قرارداد استخدام آقای ویلهلم وبر تبعه دولت آلمان برای سرپرستی ماشین آلات چاپخانه مجلس

 

          28 اسفند 1313: قانون اجازه استخدام اتو بل تبعه آلمان جهت مدیریت مطبعه مجلس

 

          5 آذر 1315: قانون استخدام آقای اتو موزر تبعه آلمان برای مدیریت فنی چاپخانه مجلس

 

          25 اردیبهشت ماه 1317: قانون استخدام آقای ویلهلم وبر تبعه آلمان برای چاپخانه مجلس ] جهت سرپرستی ماشین آلات جدید مربوط به چاپ سربی و اشتروتیپی و غیره و نصب ماشین آلات جدید چاپخانه مجلس [

 

          20 شهریور ماه 1317: قانون اجازه استخدام آقای آدالبرت اشتراکانی تبعه آلمان برای چاپخانه مجلس ] کارپردازی مجلس شورای ملی مجاز است آقای آدالبرت اشتراکانی تبعه آلمان را از دهم امرداد 1317 به مدت دو سال شمسی برای راه انداختن ماشین چاپ فوتورتو گراور و تیزآب زنی و چاپ و ترکیب رنگ و کلیه کارهای مربوطه به فوتورتو گراور چاپخانه مجلس و سایر امور چاپ که مشارالیه معلومات و تخصص دارد و از سوی کارپردازی مجلس به مشارالیه مراجعه شود استخدام نماید[  

 

          10 تیر ماه 1318: قانون اجازه تجدید استخدام آقای اتو موزر تبعه آلمان مدیر فنی چاپخانه مجلس

 

          16 تیر ماه 1319: اجازه تمدید استخدام  آقای اتو موزر تبعه آلمان مدیر فنی چاپخانه مجلس

 

          16 تیر ماه 1319: اجازه تمدید استخدام آقای ویلهلم وبر تبعه آلمان سرپرست ماشین آلات چاپخانه مجلس

 

          22 دی ماه 1319: اجازه تمدید قرارداد استخدام آقای اتو موزر تبعه آلمان مدیر فنی چاپخانه مجلس.

          22 دی ماه 1319: اجازه تمدید قرارداد استخدام آقای ویلهلم وبر تبعه آلمان برای سرپرستی ماشین آلات چاپخانه مجلس.

 

          ۴ اسفند ماه 1319: قانون اجازه استخدام آقای هانریش سدلر تابع آلمان برای چاپخانه مجلس ]  جهت کارهای مربوط به قسمت فوتورتو گراور از حیث عکاسی و تیزاب دادن و چاپ و ترکیب رنگ ها و همچنین سایر امور چاپ که مشارالیه در آنها تخصص دارد[

 

          در متن این قوانین در چند ماده علاوه بردلیل به کارگیری مستخدمین خارجی،  به حقوق و مزایا، خرج سفر، محل سکونت و در صورت فوت نامبردگان در حین خدمت مبلغی که به خانواده او باید پرداخت گردد و یا مرخصی سالانه و مخارج ایاب و ذهاب اشاره شده است.

 

فهرست قوانین مربوط به بودجه مطبعه

 

          تدوین بودجه سالانه در ایران از آغاز سده حاضر و پس از آنکه مجلس قانونگذاری نیرو و توانایی بیشتری پیدا کرد هر سال منظم تر می شد.  بر اساس سنت برجای مانده از قانون های بودجه سالانه، جزئیات هر ریال دخل و خرج مشخص می گردید.

          در هر سال بودجه مجلس شورای ملی نیز به تصویب می رسید که در آن صورت جزء قانون بودجه مجلس شورای ملی شامل « مقرری نمایندگان، نیروی انسانی شاغل و مصارف مجلس» مشخص می گردیده است .  در این بودجه سالانه بودجه اداره « مطبعه مجلس » در دو ماده جداگانه حقوق کارکنان و مصارف مطبعه و در بندی دیگر، عایدات مطبعه  مشخص می گردیده است.  در جدول های تفصیلی (قانون بودجه سال  1307 به بعد ) دوایر اداره مطبعه همراه با تعداد کارکنان در هر شغل و حقوق ماهانه و سالانه در جدول آمده است.

          تعداد کارکنان مطبعه مجلس در این جدول های تفصیلی سالانه بین 84 تا 285 نفر در تغییر است.  به عنوان نمونه درصورت ضمیمه قانون بودجه یکساله 1306مجلس شورای ملی ، تعداد کارکنان مجلس (اعضاء و اجزای اداره تقنینیه 43 نفر ، اعضاء و اجزای اداره مباشرت مجلس 114 نفر)  157 نفر و تعداد کارکنان مطبعه مجلس 96 نفر است و همچنین در صورت ضمیمه قانون بودجه سال 1307 مجلس شورای ملی ، تعداد کارکنان مجلس 153 نفر و تعداد کارکنان مطبعه مجلس 107 نفر است، که این خود نشان دهنده اهمیت مطبعه بوده است.

 

             دو جدول زیر که از بخش تصویبات مالی « مجموعه قوانین ادوار مجلس شورای ملی» استخراج گردیده است ، وضعیت دخل و خرج مطبعه را نشان می دهد.  این جدول ها شامل اطلاعات استخراج شده موجود از سال 1300 (اولین سال تصویب بودجه مجلس شورای ملی) الی 1336 (سال تفکیک وظایف مطبعه مجلس و تاسیس چاپخانه دولتی) قانون بودجه و قانون تفریغ بودجه مجلس شورای ملی را شامل می گردد.

 

جدول شماره ۱:  تعداد کارکنان، حقوق کارکنان و مخارج مطبعه براساس قانون بودجه سالانه مجلس شورای ملی

 

 

 

         

 

 

 

 

جدول شماره 2: حقوق کارکنان،مصارف و اثاثیه مطبعه وعایدات مطبعه براساس قانون تفریغ بودجه[3]

 سالانه مجلس شورای ملی

 

 

سال

حقوق کارکنان

مصارف و اثاثیه مطبعه

عایدات

1301

63830 قران

5594 قران و 80 دینار

123670 قران و 10 دینار

1302

89915 قران و 95 دینار

451219 قران و 875 دینار

240583 قران و 5 دینار

1303

172829 قران و 85 دینار

246888 قران و 95

دینار

 

430051 قران و 10 دینار

1304

22426 تومان و ۹ قران و 40 دینار

12930 تومان و 6 قران و 5 دینار

54196 تومان و ۶ قران و 55 دینار

1305

25630 تومان و 4 قران و 75 دینار

25262 تومان

52515 تومان و 7 قران 40 دینار

1306

284001 قران و 60 دینار

330149 قران و 75 دینار

418761 قران و 80 دینار

1307

326868 قران و 20 دینار

176862 قران و 40 دینار

500790 قران و 80 دینار

1308

348950 قران

18295 قران و 60 دینار

530375 قران و 10 دینار

1309

364850 قران و 75 دینار

273069 قران و 95 دینار

586429 ریال و 25 دینار

1310

347192 ریال و 80 دینار

129933 ریال و 5 دینار

712238 ریال و 35 دینار

1311

401258 ریال و 30 دینار

135308 ریال و 75 دینار

810005 ریال و 90 دینار

1312

395789 ریال و 20 دینار

136704 ریال و 25 دینار

810764 ریال و 15 دینار

1313

391730 ریال و 35 دینار

138578 ریال و 85 دینار

1267326 ریال و 15 دینار

1314

536524 ریال و 10 دینار

206494 ریال و 70 دینار

1829617 ریال و 85 دینار

1315

559131 ریال و 50 دینار

207645 ریال و 45 دینار

2033089 ریال و 50 دینار

1316

693453 ریال و 70 دینار

1222909 ریال و 20 دینار

2735433 ریال و 50 دینار

1317

910831 ریال و 30 دینار

1224744 ریال و 30 دینار

2895281 ریال و 35 دینار

1318

1214193 ریال و 10 دینار

840756 ریال و 50 دینار

3270153 ریال و 5 دینار

1319

1417031 ریال  5 دینار

997193 ریال و 75 دینار

3540513 ریال و 40 دینار

1320

1764101 ریال و 65 دینار

1118565 ریال و 95 دینار

4312357 ریال و 10 دینار

1321

2262817 ریال و 85 دینار

1377024 ریال و 20 دینار

 

1322

3217668 ریال و 40 دینار

 1719187 ریال و 35 دینار

10649613 ریال و ۵ دینار

1323

4932416 ریال و 45 دینار

2527363 ریال و 75 دینار

12876423 ریال و 65 دینار

1324

5709661 ریال و 15 دینار

1690613 ریال و 75 دینار

10012348 ریال و 5 دینار

1325

5932508 ریال و 50 دینار

1781374 ریال و 10 دینار

8744367 ریال و 25 دینار

1326

6597995 ریال

3153647 ریال و 70 دینار

11818753 ریال و 85 دینار

1327

6332022 ریال و 95 دینار

3244186 ریال و 15 دینار

10036167 ریال و 60 دینار

1328

6730616 ریال و 30 دینار

2965500 ریال و 30 دینار

12562848 ریال و 80 دینار

1329

7280886 ریال و 25 دینار

2782957 ریال و ۵۵ دینار

11900294 ریال و ۳۵ دینار

1330

7500370 ریال و ۸۰ دینار

2592577 ریال و 85 دینار

10546256 ریال و ۲۵ دینار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         

 

          علاوه بر بودجه تعیین شده که در دو جدول بالا مشاهده می گردد،  قوانین دیگری برای بودجه مطبعه به طور اخص در بخش تصویبات مالی وجود دارد،  از جمله:

          -- قانون 23000 تومان اضافه اعتبار مطبعه مجلس شورای ملی، مصوب 24 جوزا ]خرداد[ 1302، جهت تهیه نواقص اثاثیه و ماشین آلات مطبعه

          -- قانون راجع به 10000 تومان سرمایه انتفاعی مطبعه مجلس، مصوب 4 آبان ماه 1309.

          -- قانون 500000 ریال اعتبار برای ساختمان جدید چاپخانه مجلس، مصوب 10 تیرماه 1318.

 

          از نکات جالب توجه بودجه مطبعه این است که  در ماده ۴ قانون بودجه  1305 ( مصوب 29 دی ماه 1304) مجلس شورای ملی، مجلس به اداره مباشرت اجازه داد که عوائد (درآمد) مطبعه مجلس و باغ بهارستان را برای وارد کردن ماشین کاغذ سازی اختصاص دهد. 

          همچنین در ماده چهارم قانون بودجه 1311 مجلس شورای ملی (مصوب 23 فروردین 1311) چنین آمده است:

          « کلیه عوائد مطبعه مجلس و باغ بهارستان و صورت مشروح مذاکرات مجلس در مدت پنج سال از اول سال 1310 تا سال 1314 پس از وضع مخارج آنها مطابق بودجه های تصویبی که از وزارت مالیه دریافت و مسترد می شود، توسط مباشرت مجلس به مصرف تکمیل و رفع نواقص مطبعه مجلس خواهد رسید.» و این ماده قانونی ، در قانون بودجه سالانه مجلس شورای ملی در چندین سال تکرار شده است.

 

          در ماده سوم قانون بودجه 1315 مجلس شورای ملی (مصوب 26 اسفند ماه 1314) آمده است:

                   « مجلس شورای ملی به مباشرت مجلس اجازه می دهد که مبلغ یک میلیون و چهارصد هزار ریال از وزارت مالیه قرض کرده و به مصرف خرید ماشین آلات جدید مطبعه برساند و قرض مزبور را از محل عوائد سال های 1315 و 1316 مطبعه مجلس دو ساله بپردازد.»

 

 

قانون تفریغ محاسبه فاضل درآمد شش ساله چاپخانه مجلس ( مصوب ۳۱ تیر ماه 1318) دارای دو ماده و دو جدول به شرح زیر می باشد.

         

 

          ماده اول – فاضل درآمد شش ساله چاپخانه مجلس از سال 1310 تا سال 1314 بر طبق ماده 4 قانون بودجه سال 1311 مجلس مصوب  23 فروردین 1311 و سال 1315 بر طبق ماده ۳ قانون بودجه سال 1315 مجلس مصوب 26 اسفند 1314 که برای خرید ماشین آلات جدید و تکمیل اثاثیه و ساختمان چاپخانه مجلس اختصاص یافته بود جمعا به مبلغ سه میلیون و یکصد و بیست و هشت هزار و هشتصد و پانزده ریال و هفتاد و پنج دینار بر طبق ریز قسمت اول صورت پیوست تصویب می شود.

          ماده دوم – مبلغ سه میلیون و یکصد و بیست و هفت هزار و هشتصد و سی و هفت ریال و پنجاه دینار از بابت خرید اثاثیه و ماشین آلات جدید و هزینه ساختمان چاپخانه مجلس از محل اعتبار ماده اول نامبرده بالا بر طبق ریز قسمت دوم صورت پیوست تصویب می شود.

          صورت پیوست قانون تفریغ محاسبه فاضل درآمد چاپخانه مجلس:

 

 

قسمت اول – صورت ریز درآمد شش ساله چاپخانه مجلس برای خرید ماشین آلات و تکمیل اثاثیه و ساختمان چاپخانه مجلس

 

 

 

 

         

گزارش

مبلغ جزء

مبلغ کل

 

دینار

ریال

دینار

ریال

بر طبق قانون تفریغ بودجه سال 1310 مجلس مصوب 20 دی 1311 فاضل درآمد چاپخانه مجلس

45

347105

 

 

بر طبق قانون تفریغ بودجه سال 1311 مجلس مصوب 27 اسفند 1312 فاضل درآمد چاپخانه مجلس

95

287629

 

 

بر طبق قانون تفریغ بودجه سال 1312 مجلس مصوب 21 اسفند 1313 فاضل درآمد چاپخانه مجلس

30

273203

 

 

بر طبق قانون تفریغ بودجه سال 1313 مجلس مصوب 26 بهمن 1314 فاضل درآمد چاپخانه مجلس

90

734632

 

 

بر طبق قانون تفریغ بودجه سال 1314 مجلس مصوب دوم اسفند 1315 فاضل درآمد چاپخانه مجلس

15

1086244

 

 

برطبق قانون تفریغ بودجه سال 1315 مجلس مصوب ۱۵ اسفند 1316 فاضل درآمد چاپخانه مجلس

 

400000

75

3128815

               

 

 

قسمت دوم – صورت خرید اثاثیه و ماشین آلات جدید و هزینه ساختمان چاپخانه مجلس از محل فاضل درآمد شش ساله چاپخانه مجلس

 

          درماده دوم  قانون بودجه 1326 مجلس شورای ملی (مصوب 13 بهمن 1326) آمده است که دولت مکلف است چاپ کلیه اوراق بهادار و تمبرها و اسناد  دولتی را به چاپخانه مجلس مراجعه نماید .            بر اساس  قانون بودجه سال 1336 که مشاهده می گردد ، با تاسیس چاپخانه دولتی، فقط یک چاپخانه کوچک جهت مجلس باقی می ماند.

 

۸ دی یماه 1336: قانون بودجه سال 1336 چاپخانه مجلس شورای ملی

         

          تبصره ۲ ماده اول – به کارپردازی مجلس شورای ملی اجازه داده می شود موسسه چاپخانه مجلس را از آغاز سال 1337 به شرح زیر بضمیمه بودجه آن به وزارت دارائی منتقل نماید.

۱- کلیه ماشین آلات و ادوات و لوازم فنی موجوده را به طور رایگان واگذار نماید.

۲- لوازم موجوده در انبار چاپخانه اعم از کاغذ و مرکب و دواجات و ژلاتین و صنغ و غیره را به وزارت دارائی واگذار نماید.  وزارت دارائی مکلف است کلیه بدهی چاپخانه را در حساب جاری و غیره که به حسابداری مجلس شورای ملی مدیون است به کارپردازی مجلس بپردازد.

3-    وضع استخدامی کارمندان و خذمتگذاران و کارگرانی که فعلا جزو کادر چاپخانه هستند در مورد کارمندان کماکان طبق مقررات و قوانین  استخدامی و بازنشستگی مجلس شورای ملی و درباره خدمتگذاران جزء طبق آئین نامه اساسی خدمتگذاران جزء مجلس شورای ملی و در مورد کارگران به موجب آئین نامه کارگران چاپخانه مجلس تثبیت و به موقع اجرا گذارده شود.

         وزارت دارائی مکلف است کلیه سوابق خدمت و حقوق و مزایائی را که کارمندان و خدمتگذاران و کارگران چاپخانه مجلس شورای ملی دریافت می دارند، منظور نماید.

          و همچنین سوابق خدمت پیمانی و حکمی آقای ناصرقلی فرهادپور رئیس فعلی چاپخانه مجلس شورای ملی در ادارات دولتی به رسمی تبدیل و برطبق مقررات قانون استخدام کشوری پایه اداری از تاریخ تصویب این قانون برای نامبرده تشخیص می گردد.

         ماده دوم – به کارپردازی مجلس شورای ملی اجازه داده می شود تا پنج میلیون ریال از محل صرفه جوئی بودجه مجلس شورای ملی برای خرید ماشین آلات و لوازم یک چاپخانه کوچک برای طبع مذاکرات و مطبوعات مجلس خریداری و در محل متناسبی در مجلس نصب نماید و از کارکنان فعلی چاپخانه مجلس شورای ملی نیز به قدر ضرورت چاپخانه مزبور انتقال دهد.

         ماده سوم – وزارت دارائی مکلف است بودجه چاپخانه را برای سال 1337 اعم از درآمد و هزینه در بودجه کل کشور منظور دارد.

 

         تاسیس چاپخانه دولتی و وظایف و نحوهء اداره آن در قانون بودجه سال 1337 کل کشور (مصوب 29 اسفند ماه 1336) به این شرح آمده است:

 

         تبصره ۱۵ ماده واحده – چون چاپخانه مجلس شورای ملی از اول سال 1337 به وزارت دارائی واگذارشده است و منبعد به نام چاپخانه دولتی نامیده می شود حق انحصار چاپ اوراق بهادار دولت که بر طبق انون بودجه سال 1326 مجلس شورای ملی با مجلس شورای ملی بوده است از تاریخ تصویب این قانون منحصرا با چاپخانه دولتی خواهد بود.  ضمنا وزارت دارائی مجاز است برای اداره چاپخانه مزبور به طور  بازرگانی و بهره برداری از درآمد چاپخانه آئین نامه مخصوص با رعایت جزء ۳ تبصره ۲ ماده اول بودجه سال 1336 چاپخانه مجلس تدوین و با تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا بگذارد همچنین وزارت دارائی اجازه دارد برای ساختمان بناء جدید چاپخانه و نقل و انتقال و تکمیل و نصب ماشین آلات چاپخانه تا حدود یکصد و ببیست میلیون ریال به عنوان وام از بانک ملی ایران دریافت و مبلغ وام دریافتی به انضمام بهره آن در ظرف مدت ده سال از محل درآمد چاپخانه تقسیط و پرداخت نماید.

 

در قانون بودجه سال های 1337 و 1338 مجلس شورای ملی (مصوب 23 اسفند ماه 1337) ، جهت ایجاد یک چاپخانه اختصاصی برای مجلس چنین آمده است:

 

         ماده سوم – به کارپردازی مجلس شورای ملی اجازه داده می شود صرفه جوئی های کل بودجه سال 1337 مجلس شورای ملی را دریافت و برای خرید چاپخانه اختصاصی و انتقال و استخدام کارمند – خدمتگزار و کارگر ( به تعدادی که هیئت رئیسه مجلس تصویب خواهد نمود) و همچنین پرداخت اضافات و ترفیعات کارمندان و خدمتگزاران اداری مجلس در سال 1338 اختصاص دهد.

 



[1] . بیات و کوهستانی نژاد.  اسناد مطبوعات (1330-1286هـ.ش.).  ج. ۲. ص. 516.

[2] . حسین میرزای گلپایگانی.  تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران.  ص. 105-106.

 [3] . پس از مراجعه به فرهنگ های حقوقی تعریفی برای تفریغ بودجه یافت نشد.  ولی با توجه به آنچه در قوانین و فرهنگ لغات آمده است می توان این تعاریف را در مورد تفریغ بودجه عنوان نمود.  تفریغ بودجه نتیجه نهائی نظارت بعد از خرج است.  یک نوع حسابرسی کلی عملیات مالی دولت است، نشانگر درجه تطبیق یا عدم تطبیق انجام شده توسط دولت بر مبنای محاسبات پیش بینی شده است، نظارت قوه مقننه نسبت به دخل و خرج کشور است و در نهایت بررسی سرنوشت هر ریال درآمد کشور در مجرایی است که برای خرج آن پیش بینی شده است.

 

   + کتابخانه ایرانشناسی مجلس ; ۳:٥٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٢/٢٩
    پيام هاي ديگران ()