کتابخانه ایرانشناسی مجلس Islamic Consultative Assembly

این وبلاگ شامل معرفی کتابخانه، شکل گیری ومعرفی مجموعه آن است

سیری در سفرنامه های موجود در کتابخانه شماره 2 مجلس

تهیه و تنظیم: هما افراسیابی

 

از مجموعه های با ارزش موجود در کتابخانه شماره ٢ مجلس شورای اسلامی, مجموعه سفرنامه است .  در این کتابخانه ۵٨۶ عنوان سفرنامه اروپائیان به ایران وجود دارد که از این تعداد ٣۴٩ سفرنامه به زبان انگلیسی, ١٢٣ سفرنامه به زبان فرانسه, ٨٧ عنوان به زبان آلمانی و ٢٧ عنوان به زبانهای ایتالیائی , لاتین, ترکی استانبولی و ... می باشد.

معرفی و بررسی و توصیف کامل کلیه سفرنامه های موجود در این گفتار, کاری ناممکن است.  از اینرو به توصیف اجمالی چند چاپ مربوط به قرون ١٧ و ١٨ و 19میلادی می پرازیم.  البته در آینده نزدیک فهرست این سفرنامه ها تهیه و در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد.

 

- سفرنامه تامس هربرت

تامس هربرت Thomas Herbert (1606-1682 از همراهان سر دادمور کاتن Sir Dodmor Coton سفیر دربار چارلز انگلستان به دربار شاه عباس اول صفوی و نخستین سفیر رسمی انگلستان در دربار ایران.  این سفیر در سال 1627میلادی به همراه رابرت شرلی از راه هند به ایران وارد شد.  او در سفرنامه خویش شرح ماموریت و سفارت کاتن را نوشته است.  از این سفرنامه یک چاپ به زبان انگلیسی و چاپی دیگر به زبان فرانسه در این کتابخانه موجود است.  نسخه به زبان فرانسه تحت عنوان Relation du voyage de Perse et des Indes orientales چاپ پاریس، سال 1663 میلادی است.

نسخه به زبان انگلیسی تحت عنوان Travels in Persia; 1627-1629 چاپ نیویورک به سال 1929 میلادی است.

 

- سفرنامه دن گارسیا د سیلوا فیگوئروا، سفیر اسپانیا در دربار شاه عباس اول. 

 

 

گارسیا د سیلوا فیگوئروا Garcias de Silva Figueroa (1557-1624 از سفیرانی است که در سال 1614م. به سن 57 سالگی از اسپانیا به دربار شاه عباس اعزام شد.  سفر وی به هند و ایران ده سال به طول انجامید و دو سال در ایران و مابقی را در هند بود.  او در ایران از شهرهای لار، شیراز، اصفهان، کاشان، قم، قزوین و ده ها شهرک دیگر در این مسیر دیدار کرده است.  او در سفر خود وضع جغرافیایی، سیاسی و اجتماعی بخشی بزرگ از ایران دوران شاه عباس اول را مورد مطالعه قرار داده است و درباره خلقیات آن پادشاه و سیاست و کشورداری او و کیفیت زندگانی طبقات مختلف مردم و آداب و رسوم ایرانیان آن روزگار سخن گفته است.  از این کتاب نسخه ای به زبان فرانسه که به وسیله De Wicqfort تحت عنوان L'ambassade de D. Garcias de Silva Figueroa en perse ترجمه و در پاریس به سال 1667 منتشر شده است ، موجود است.

 

سفرنامه آدام اولئاریوس

آدام اولئاریوس Adam Olearious (1603-1671 کتابدار و ریاضی دان آلمانی دربار فریدریش فن هلشتاین گوتورپ Herzog Friedrich von Holstein-Gottorp  در دو سفر مهم شرکت کرد.  یکی در سال 1633 به مسکو و دیگری در سال 1636 از راه مسکو به ایران.  هدف از این سفرها برقراری روابط تجاری با روسیه و ایران بود.  آدام اولئاریوس دانشمندی بود با معلومات زیاد.  از سفرنامه او متن آلمانی و ترجمه ای به فرانسه و همچنین ترجمه دیگری به انگلیسی در این کتابخانه موجود است.  ترجمه انگلیسی تحت عنوان The voyage and travels of the ambassadors sent by Frederick, Duke of Holstein ترجمه به وسیله John Davies چاپ لندن به سال 1669 میلادی.

 

سیاحتنامه شاردن

ژان شاردن  Chardin Johnسیاح معروف فرانسوی که در سال 1681 م وارد ایران شد، شش سال در اصفهان تحت حمایت و توجه خاص شاه عباس دو صفوی به سربرد.  در این مدت در اوضاع سیاسی و اجتماعی و نظامی ایران مطالعه کرد و به کمک نقاشی به نام گرلو Grelo که از قسطنطنیه آورده بود، تصاویری از البسه و بناها گرد آورد.  سفرنامه او که از مهمترین سفرنامه های اروپائیان است جهت کسب اطلاع از اوضاع سیاسی و اجتماعی و اداری ایران و البسه و ابنیهء آن دوره از تاریخ ایران اهمیت بسیار دارد.

از این سفرنامه، دو چاپ از متن فرانسه ، دو ترجمه خلاصه به انگلیسی و یک ترجمه به زبان فارسی در کتابخانه موجود است.

متن به زبان فرانسه تحت عنوان Journal du voyage du Chevalier Chardin en Perse چاپ لیون، 1687 میلادی در دو جلد.

چاپ دیگری از متن به زبان فرانسه تحت عنوان: Voyages du Chevalier Chardin en perse چاپ پاریس ، 1811 در ده جلد.

 

سفرنامه ژان دوتونو

ژان دوتونو Jean du Thevenot (1633-1667 شرق شناس فرانسوی که همزمان با شاردن وارد ایران می شود و شرح سفرهای خود را در یکی از دهات آذربایجان می نویسد.  از این سفرنامه دو چاپ متفاوت در کتابخانه وجود دارد.

متن انگلیسی تحت عنوان The travels of Monsieur de Thevenot into the levant چاپ لندن، 1687.

متن آلمانی تحت عنوان Dess Hern Thevenots Reysen in Europa, Asia und Africa چاپ فرانکفورت و ماین 1693.

 

سفرنامه سانسون

سانسون Sanson مبلغ مسیحی که در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی برای ترویج دین مسیحیت به ایران آمده بود.  چون زبان فارسی را یاد گرفته و سالهای متمادی در ایران بود، در نتیجه با بسیاری از خصوصیات دربار و حکومت ایران و آداب و رسوم ایرانیان آشنایی پیدا کرده بود و آنچه را که به چشم خود دیده و مشاهده کرده بود، تحریر نموده است.  کتاب وی حاوی مطالب تحقیقی درباره آداب و اخلاق و حکومت ایران در آن زمان می باشد.  از این کتاب یک نسخه از متن به زبان فرانسه و همچنین ترجمه فارسی آن در این کتابخانه موجود است.

- نسخه ای از متن به زبان فرانسه تحت عنوان: Estat present du Royaume de Perse چاپ پاریس ، سال 1694 م.

 

سفرنامه برادران شرلی

برادران شرلی: آنتونی، رابرت، توماس از انگلستان به عنوان مشاور نظامی شاه عباس قدم به ایران گذاشتند.  سفرنامه برادران شرلی از مشهورترین سفرنامه های دوره صفویه است که نویسندگانش در دربار سمت هایی هم به دست آوردند.  آنتونی سفارت ایران را در اروپا به دست آورد و رابرت فرمانده قسمتی از سپاه قزلباش شد.  چند نمونه از مشاهدات برادران شرلی شامل مقایسه ای میان ایرانیان و عثمانیان آن زمان، مجازات زنان و مردانی که راه فساد را می پویند و ... می باشد.  از سفرنامه برادران شرلی، دو چاپ به زبان لاتین و انگلیسی و ترجمه فارسی در این کتابخانه موجود است.

نسخه تحت عنوان :Opmerkelyke reystogten van den heer Anthony Sherley, gedaan in den jare 1599 na persien ... door hem selfs aan sijn broeder Robert Scherley geschreerenچاپ لیدن، 1706م

نسخه به زبان انگلیسی با عنوان:

The three brothers, or, the travels and adventures of Sir Anthony, Sir Rolbert & Sir Thomas Sherley in Persia, Russia, Turkey, Spain, etc

چا‍پ لندن، 1825م.

 

سفرنامه تاورنیه

ژان باتیست تاورنیه Jean Baptiste Tavernier (1605-1689 سیاح فرانسوی که در سال 1667م به عنوان تاجر سنگ های قیمتی وارد ایران شد و شرح سفر جالب خود را در مجموعه ای نوشت.  از این کتاب دو چاپ به زبان فرانسه  و همچنین یک ترجمه فارسی در کتابخانه موجود است.

نسخه ای تحت عنوان Les six voyages de Jean Baptiste Tavernier en Turqie... چاپ پاریس به سال 1712 میلادی.

نسخه دیگری تحت عنوان Voyages en perse et description de de royaume چاپ پاریس به سال 1930 میلادی.

ترجمه فارسی تحت عنوان " کتاب تاورنیه" ترجمه شده به وسیله ابوتراب نوری چاپ تهران مطبعه برادران باقراف به سال 1331ق.

 

سفرنامه یوهان آلبرشت فن ماندلسلو

یوهان آلبرشت فن ماندلسلو Johann Albercht Von Mandelslo  (1616-1644) از اهالی شلویک که به همراه اولئاریوس در سفر به ایران و مسکو شرکت داشت.  شاه صفی می خواست وی را در دربار خود با پرداخت حقوق نگاهدارد.  اما ماندلسلو این پیشنهاد را نپذیرفت و پس از بازگشت هیات همراه از اصفهان وی مستقلا به خلیج فارس سفر کرد و سپس به هندوستان سفر خود را ادامه داد.  سفرنامه وی را که البته مطلب چندان زیادی درباره ایران ندارد، بعدها اولئاریوس منتشر کرد.  این سفرنامه همراه با سفرنامه اولئاریوس چاپ شده است

نسخه موجود در این کتابخانه با عنوان Voyages celebres et remarquables  ترجمه A. de Wicquefort در Leide  به سال 1719 منتشر گردیده است .

 

سفرنامه کرنلیوس دبروین

کرنلیوس دبروین  cornolis de Burin (1719-1652 باستانشناس هلندی که در سال 1651 م به ایران آمد و رساله ای درباره تخت جمشید نوشت که از اولین مطالعات اروپایی مربوط به این بنای تاریخی به شمار می رود.  وی سه ماه در تخت جمشید ماند و 24 طرح از قسمت های مختلف این بنا ترسیم کرد و ظاهرا تا کنون نیز نام او که توسط وی بر روی یکی از شیرهای تخت جمشید حک شده در آن جا باقی است.  کامل ترین سفرنامه او در پنج جلد تحت عنوان Voyages au Levnt, c'est-a-dire... به زبان فرانسه چاپ 1732 در کتابخانه موجود است.

 

 

سفرنامه کلاویخو

روی گنزاله دو کلاویخو Ruy Gonzales de Clavijo (متوفی 1412م) از مقربان دربار هانری سوم پادشاه کاستیل اسپانیا& در 21ماه مه 1403م. در راس یک هیات سه نفری به دربار امیرتیمور عزیمت کرد.  وی شرح این مسافرت و شهرها و منزلگاههای میان راه و اوضاع و احوال مختلفی را که مشاهده کرده است، در کتابی جمع آورده است.  قسمت مهم این کتاب به ذکر سمرقند و شرح حال تیمور اختصاص داده شده است.  از این سفرنامه دو ترجمه به زبان انگلیسی و یک ترجمه به زبان فارسی در کتابخانه موجود است.

ترجمه انگلیسی از کلمنت ر. مارکام Clements R. Markham همراه با یادداشت ها، پیشگفتار و مقدمه ای در زندگی تیموربک تحت عنوان Narrative of the embassy of Clavijo to the court of Timur at Samarcand, A.D. 1403-6  چاپ نیویورک، 1859م.

ترجمه دیگری به زبان انگلیسی از متن اسپانیولی به وسیله گی لسترینج Guy le Strange تحت عنوان Tamerlande, 1403-1406  Embassy to چاپ لندن، 1928م.

 

سفرنامه جیوسفا باربارو و آمبروجیو کنتارینی

جیوسفا باربارو Giosofat Barbaro (1413-1494 و آمبروجیو کنتارینی Ambrogio Contarini (قرن 15 م.) دو سیاح ایتالیایی که به عنوان سفیر به دربار پادشاه ایران اوزون حسن آمدند.  مسافرت آنها در اصل به خاطر ماموریتی سیاسی بوده است  و از اینرو کمتر به جمع آوری مطالب و اطلاعات تاریخی و جغرافیایی توجه داشته اند.

متن ترجمه انگلیسی این سفرنامه در سلسله انتشارات هاکلیوت Hakluyt Society با عنوان Travels to Tana and Persia ترجمه William Thomas و  S.A. Roy در نیویورک به سال 1873 منتشر شده است که در کتابخانه موجود است.

 

 

 

سفرنامه یوهانس شیلت برگر

 نخستین آلمانی که به ایران سفر کرد و حال مشاهدات خود را به رشته تحریرکشید شخصی بود از اهالی بایر (آلمان) به نام یوهانس شیلت برگر J. Schiltberger ( تاریخ درگذشت 1380 یا 1381م) که در رکاب لاینهاردت ریشتارتینگر L. Richartinger در سال 1394 مسحی به جنگ ترکها رفت ... با وجود توقف طولانی در شرق نزدیک ،  سیاحت نامه او از نظر محتوا در اخبار و اطلاعات تاریخی و جغرافیایی ضعیف است، زیرا وی جنگ آوری بود بدون داشتن معلومات عمومی لازم و بدین لحاظ نمی توانست تصویری زنده از اوضاع و احوال روزگار خود را ترسیم کند (انگلبرت کمپفر.  در دربار شاهنشاه ایران/ ترجمه کیکاووس جهانداری.  1350)

ترجمه به زبان انگلیسی این سفرنامه تحت عنوان The bondage and travels of Johann Schiltberger ... به وسیله Friedrich Neumann  چاپ نیویورک به سال 1879 میلادی در این کتابخانه موجود است.

 

سفرنامه پیترو دلا واله

پیترو دلا واله Pietro Della Valle (1586-1652 سیاح ونیزی که در سالهای 1614-1636 به قصد سیاحت آسیا از ایران دیدن کرد و آثار پرارزشی به جای نهاده است.  این سیاح نام ایتالیایی چندین سال را در دربار صفوی گذرانیده و فارسی را به قدری خوب آموخته بود که به زبان فارسی شعر می گفته است.  از سفرنامه او یک متن به زبان ایتالیایی و سپس ترجمه انگلیسی و دو ترجمه فارسی در این کتابخانه موجود است.

متن به زبان الیتالیایی تحت عنوان I viaggi ... lettere Dalla pesia چاپ رم به سال 1972 میلادی.

ترجمه انگلیسی (شامل بخش سفر به هند) تحت عنوان The travels of Pietro Della Valle in india ... ترجمه G. Havers چاپ نیویورک به سال 1892 میلادی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   + کتابخانه ایرانشناسی مجلس ; ۱۱:٥۸ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٧/٦/٢
    پيام هاي ديگران ()