کتابخانه ایرانشناسی مجلس Islamic Consultative Assembly

این وبلاگ شامل معرفی کتابخانه، شکل گیری ومعرفی مجموعه آن است

معرفی چند اثر چاپ سنگی مربوط به مولانا موجود در کتابخانه شماره 2 مجلس

 

در این مقاله کوتاه هفت عنوان از کتابهای چاپ سنگی  مربوط به مولانا موجود در کتابخانه شماره ۲ مجلس که از قدمت و ارزش خاصی برخوردار است, معرفی شده است. 

مثنوی معنوی

 

قدیمی ترین نسخه چاپ سنگی مثنوی ، نسخه ای است که در سال ۱۲۷۴ قمری در یک جلد (با شماره گذاری گوناگون)، با قطع وزیری، در کارخانه استاد مشهدی حاجی آقا در تبریز و به خط محمدعلی التبریزی به چاپ رسیده است.

آغاز دیباچه: بسمله ... هذا کتاب المثنوی المعنوی

آغاز متن:

بشنو از نی چون حکایت می کند            وز جدائی ها شکایت می کند

انجام:

بام گردونرا از او آید نوا                      گردشش باشد همیشه زان هوا

 

شرح مثنوی معنوی:

 

این شرح اثر حاج ملا هادی سبزواری به زبان فارسی و از جمله شروح مهم مثنوی معنوی به شمار می رود. این کتاب در سال ۱۲۸۵ قمری به صورت چاپ سنگی در ۵۱۱ صفحه و قطع رحلی به خط علی اصغر تفرشی در تهران، مطبعه آقا میر محمدباقر طهرانی و بدستیاری علی اکبر آشتیانی چاپ گردیده است.

در چاپ کتاب، حسان السلطنه، مسوفی الممالک و میرزا محمدحسین مستوفی اهتمام داشته اند.

آغاز کتاب: بسمله ... نحمدک یا من تجلی ...

آغاز متن: بسمله ... قال المولوی قدس الله نفیسه...

انجام: ... معلم بفتح لام

 

لطائف المعنوی من حقایق المثنوی

 

شرح فارسی بر مثنوی مولوی اثر عبداللطیف بن عبدالله عباسی گچراتی، ادیب و نویسنده فارسی نویس شبه قاره هند.  بنا بر اظهار شارح در ابتدای اثر، کتاب شامل  شرح بعضی ابیات مشکله فارسی و ترجمه اشعار مفصله و دیباجهای عربی مثنوی و برخی از فوائد عوائد آن است، که در سال ۱۲۹۲ قمری به صورت چاپ سنگی در ۲۸۲ صفحه و قطع وزیری در کانپور، مطبع منشی نولکشور چاپ گردیده است.

آغاز: بسمله ... شرح بعضی ابیات مشکله فارسی ...

انجام: در مزیت کیفیت سعی نماید والله علم بالصواب

 

رشد معنوی من شرح المثنوی

 

از محمد هاشم ابن سید اسمعیل المهسوری ثم السکندرآبادی، شرحی است به نظم بر مثنوی معنوی که باکمک حاجی محمد عبدالرحیم در مطبع حمدیه پریس حیدراباد دکن به سال ۱۳۳۰ قمری در ۱۵۸ صفحه، اندازه رحلی به چاپ رسیده است.

درباره شارح این کتاب به منابع متعددی رجوع شد، از جمله مولفین کتب چاپی فارسی و عربی خانبابا مشار، ادب فارسی در شبه قاره هند، کتابشناسی مولوی، فهرست کتابهای چاپ سنگی ایران موجود در کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، فهرست کتابهای فارسی چاپ سنگی و کمیاب کتابخانه گنج بخش.  اما هیچگونه اطلاعی درباره کتاب و شارح آن یافت نشد.

آغاز:

بسمله ... سبحان من جعل ارواح العارفین ...

انجام: ختم کردم نامه بر نام تو بس         هاشمی الله بس باقی هوس

و سپس قطعه تاریخ اختتام از مصنف کتاب چنین آمده است:

گفت روزی آنکه با من یاد بود               دار فقرم را رفیق جار بود

هاشمی کردی سخن اندر رشاد           زاد مردان بهر توفیق معاد

لیک حسب عادت اهل کلام                از چه ننوشتی تو سال اختتام

بهر پاس خاطر آن با صفا                     فکر کردم سال ختم نامه را

برشد از ایمای خوض لازمی                پارهء کشکول فقر هاشمی

                                     ۱۳۲۰ هـ

 

مثنوی الاطفال

از آثاری که قبل از مشروطه با هدفهای تربیتی برای کودکان به چاپ رسیده است، می توان از کتاب  مثنوی الاطفال  اثر محمود مفتاح الملک نام برد.  این اثر گزیده ای است از داستان های مثنوی همراه با تصویر که در سال ۱۳۰۹ قمری به صورت چاپ سنگی در ۳۲۷ صفحه و به خط حاجی محمدرضا متخلص به صفا و ملقب به سلطان الکتاب در تهران چاپ شده است.

آغاز: بسمله ... از آنجا که خدمت در ...

انجام متن: ... سایر دول متحابه نیز نایل گردیده است.

صفحه پایانی: کتاب ... اگر کسی مباشر طبع و انتشار آن شود از جانب وزارت جلیله انطباعات مسئول و مواخذ خواهد بود.

                                                                                                       محل مهر اعتمادالسلطنه

 

کلیات شمس تبریزی

کتاب متن کامل کلیات شمس تبریزی است  که در سال ۱۳۰۲ قمری به صورت چاپ سنگی در ۱۰۳۶ صفحه و قطع ۲۵ در ۳۵ س.م. در لکهنو: مطبع منشی نولکشور چاپ گردیده است.

آغاز: بسمله ... الحمدلله الذی خلق الثریا و الثرا ...

انجام متن: ... امتنع الوصل لشیخ اجتنبوا الشیخ وجود.

انجام کتاب: ... با حسن وجوه به اتمام رسید.

 

شمس الحقایق

 گزیده ای از کلیات شمس تبریزی که به انتخاب رضاقلی هدایت جمع آوری گردیده و به سعی و اهتمام میرزا محمد مهدی تاجر کتابفروش در تهران ۱۴ محرم الحرام ۱۳۱۶ قمری در ۳۷۹ صفحه، قطع رحلی چاپ گردیده است.

وجه تسمیه نام کتاب از مقدمه بدین گونه است: ... ارباب وفا و اصحاب صفا را به مطالعه [دیوان غزلیات شمس] میل تمام دیدم بترتیب تهجی از تغزلات قصیده مانند و ترجیعات شیرین تر از قند و غزلیات دلپسند و رباعیات ارجمند آن دیوان حقاق بنیان انتخابی رفت و چون آن کتاب مستطاب بجد و جهد ... رضا قلی المتخلص به هدایت بانجام رید و باختتام انجامیئد زیرا که فی الحقیقه شمسی است پر از انوار حقایق و معارف الهیه و دقایق حکمیه آنرا شمس الحقایق ... نام نمود.

آغاز:

این نامه که گنج پر دقایق خوانند     باغیست که پرگل و شقایق خوانند

خورشید حقایقست و زیبدکاصحاب  هم نام بر آن شمس حقایق دانند

انجام:

با درد جهانم هوس مرهم نیست             چون من زجهان گذشته درعالم نیست

دیوانه عشق او شدستم غم نیست         انگشت نمای خلق گشتن کم نیست

   + کتابخانه ایرانشناسی مجلس ; ٢:٢٤ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٧/٦/۱٩
    پيام هاي ديگران ()