کتابخانه ایرانشناسی مجلس Islamic Consultative Assembly

این وبلاگ شامل معرفی کتابخانه، شکل گیری ومعرفی مجموعه آن است

معرفی رساله " واقعات دوساله یا تاریخ بدبختی ایران "اثر حاجی آقا مجتهد شیرازی

 هما افراسیابی

 رساله کوچک " واقعات دو ساله یا تاریخ بدبختی ایران " نگارش حاجی آقا مجتهد شیرازی نماینده دوره دوم، سوم و چهارم مجلس شورای ملی به تاریخ ١٢ محرم ١٣٣٠قمری در ٧۴ صفحه در  ابعاد۱۰ در ۱۶ سانتی متر  در مطبعه شمس تهران بصورت چاپ سربی منتشر شده است. (قیمت سیصد دینار)

آغاز کتاب پس از بسم ا.... و ذکر آیه ای از قرآن مجید چنین است:

" جائیکه مشک و پشک بیک نرخ است عطار گو به بندد دکان را، بدبخت ترین ملتی، و محروم ترین قومی که در عالم اجتماع بشری میتوان تصور نمود، همانا ملتی است که قوه تمیز بین خادم و خائن ، دوست و دشمن، حق و باطل، صحیح و سقیم نداشته باشد.  سیر در سیر و تواریخ ملل سابقه ، دقت در علل هبوط و نزول اممهم سالفه، تعمق در نوامیس غیر قابل الانکار عالم طبیعت، و تفکر در حقایق عالم بشری، هر صاحب حسی را بتصدیق جمله فوق مجبور مینماید...»

در ادامه می افزاید: « ... تشویق خادم موجب ازدیاد حس خدمتگذاری و سعی و ظهور خدمات قابل تقدیر است.  ازدیاد حس خدمت گذاری باعث اقدام بخدمت و اقدام بخدمت، سبب حصول منافع عمده راجع بمخدوم و حصول منافع، علت اهمیت موقع و تقدیس عموم و تقدیس عموم همان شرف و افتخاری است که مدار عشرت بشری و مطلوب مقام انسانیت است ...»

و سپس می گوید:

من اجمال واقعاتی را که در این دوره جدید بر خدمت گذاران عالم زادی و کارکنان سلطنت ملی وارد آمده بطور فهرست بعرض عموم می رسانم تا خودشان تفحص کرده کسانی را که باعث این مجازاتهای سوء بودند، پیدا کرده، اگر حس دارند انتقام کنند.

و مطالب خود را چنین دسته بندی می کند:

من اول شروع به طبقات عمومی کرده و از کسانیکه بعد از فتح ملت داخل مناصب شدند صرف نظر می کنم.

پس از آن به روحانیون پرداخته، و  در آخر فی الجمله علل بدبختی را بیان کرده ، علاجش را به اقدام ملت وامی گذارم.

نویسنده ضمن یادآوری زحمات و خدمات دو مجاهد بزرگ ایران سردارملی و سالار ملی از مجاهدت سه مجاهد آیت الله طهرانی، خراسانی و مازندرانی یاد می کند.

در سرفصل « این همه بدبختی کجا بوده و اکنون کجا است » به چگونگی اداره مملکت و سرکوبی از اشرار و یاغیان و قدرت دولت جهت این امر اشاره دارد و برای اثبات بی کفایتی دولت فهرستی از وقایع را به طور اختصار از دوره ناصرالدین شاه بیان می دارد و بخواست ملت که همان مشروطیت بود، می پردازد و علت بمباران مجلس را بیان و از مقاومت جوانان آذربایجان نام می برد و انعقاد مجلس شورای ملی را در پی آن بیان می دارد و نحوهء شکل گیری دوره جدیدی از تاریخ ایران را بیان می دارد.

در صفحه ۵۴ کتاب نویسنده می گوید:

« من که یک نفر از ملت ایرانم و بطوریکه هر ایرانی میداند امتحانات خود را در مدت هفت سال در مقام خدمت بعالم اسلامیت و ملت ایران داده ام بنام ایرانیت تمام این حرکات را پرتست کرده  و با صدای بلند می گویم که تا دولت در مقام اظهار قدرت نباشد و ریشه (انارشی) را از مملکت نکند محال است ما بتوانیم مشروطیت خود را نگاهداری کنیم مملکت و استقلال آن را محافظت نمائیم»

در سرفصل « مشروطیت چه اقتضاء میکند»

نویسنده با طرح دو سئوال آثار مشروطیت چیست؟ قدرت حکومت در سلطنت ملیه تا چه اندازه است؟  به بررسی اصول مربوط به اتحاد ملت و دولت می پردازد. و می گوید قدرت حکومت درسلطنت ملی به اندازه قدرت هیئت حامعه ملت است یعنی بهراندازه که بتوان قدرت در یک جمعیت تصور کرد همان اندازه قدرت را آن حکومتی دارا است که از طرف خود آنها منتخب شود.

در اواخر کتاب روی صحبت خود را با ایرانیان کرده و چند مورد را  اعلام می دارد از جمله: 

« ایرانیان ایرانیان  قدری تاریخ بخوانید قدری نظر در عوائد ملل دنیا کنید ببینید آداب و عادات و روش سلوک ملت با دولت در ممالک مشروطه ششصد ساله و ممالک جمهوری چگونه است.  آنوقت خواهید دانست که تمام بدبختی شما از این است که در این دوره جدید به اصول مشروطیت عمل نشد...»

« ایرانیان ایرانیان  شما در حفظ مملکت اسلامی مسئول خدا و رسولید عدد اعضاء صالحه مملکت یقینا بیش از اعضاء فاسده است آیا نمی بینید که علت تمام این مقاسد در این مدت جماعتی معدودند؟ آیا شما خود را اهل مملکت نمیدانید... آیا امیرالمومنین نفرمود مظلومی که عددش زیادتر از ظالم باشد نباید زیر بار ظلم رود؟ چرا حرکت نمی کنید؟..

درباره انفصال مجلس و چگونگی آن مطالبی را با همین روش ابراز می کند.

و بار دیگر با اعلام « ایرانیان ایرانیان » ابراز می کند:

رشد خود را ظاهر کنید و خادم را از خائن تمیز دهید و اسباب دلگرمی خدام خود را فراهم کنید تا چنانچه در صدر مقاله گفتم بخدمت خدام حقیقی دارای شرف و افتخار شوید.

«ایرانیان ایرانیان » وقت انتخاب جدید است شما امروز بعد از دو سال دوباره سعادت شقاوت خود را بدست گرفته اید وکلائی انتخاب کنید که اخلاقشان صالح و دیانتشان مسلم و امانتشان معلوم و ادارکشان مستقیم باشد وکلائی انتخاب کنید که جز صلاح شما هیچ چیز نفهمند و نظر به تمام صقاع مملکت داشته باشند مقاصد شخصی را بر مصالح نوعی ترجیح ندهند  وکیلی انتخاب کنید که پس از دو سال تجربه اسباب مضحکه دنیا نشوند خود را بفنای ابدی نکشانید گول الفاظ مشعشع یا ظواهر فریبنده نخورید خصوصا در این دوره که وکلا حق تصرف در قانون اساسی دارند...

در پایان نویسنده می گوید: « ... وجدان من حکم کرد ه معلومات دو ساله خود را فهرست بعرض شما برسانم حال می خواهید عمل کنید ... و اعلام می دارد که کسانی در پی قتل او هستند و در آخر رساله را اینگونه به پایان می رساند:

ای که در آغوشش بگیرم تنگ تنگ    من از او عمری ستانم جاودان      او ز من دلقی ستاند رنگ رنگ 

فدائی عالم اسلام     حاجی آقا شیرازی

 

 

 

   + کتابخانه ایرانشناسی مجلس ; ٤:٠٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٧/۸/۱٠
    پيام هاي ديگران ()